I tak wracając, słuchajcie, do tych zwierząt, to zwierzęta, które wybiórczo dostawały nagrodę po naciśnięciu dźwigni, miały takie skoki aktywności. Miały wybuchy energii. Intensywnie eksplorowały pudełko, w którym się znajdowały. Kręciły się wokół dźwigni. Czasem zachowywały się, jakby oczekiwały nagrody, stojąc w miejscu wpatrzone w dźwignię. Czym to się różni od miłości do Mariusza? Jesteś zamrożona. Rezygnujesz z innych aktywności. Z innych ludzi też rezygnujesz. Rozmyślasz o nim. Patrzysz się w telefon – to jest ta dźwignia, w którą się wpatrujesz. Jesteś pobudzona, a jednocześnie nie masz ochoty na nic innego, bo tylko czekasz na jego wiadomość. Czekasz na jakąś propozycję spotkania. Czekasz na ziarenka czy ochłapy z jego strony. Nagrodą w tym przypadku jest ochłap, a dźwignią telefon.

I zauważcie teraz, że jeżeli szukamy tak naprawdę wcale nie miłości, tylko szukamy obsesji, która wyrzuci nas w kosmos, sprawi, że nie będziemy mieć kontroli nad swoim życiem, więc właściwie to nie będziemy musieli brać odpowiedzialności za relacje, bo wszystkie rzeczy dzieją się same – tak jak przy uzależnieniu. Nasz mózg nas kieruje i za nas wybiera, a my wtedy nie możemy się powstrzymać. Ciężko jest się powstrzymać, wyhamować. Jeżeli takiej dynamiki oczekujemy w bliskich relacjach, gdzie nie będziemy tak bardzo świadomie podejmować decyzji, tylko po prostu nasz mózg gdzieś tam nas wciągnie w jakąś obsesję na czyimś punkcie, to nie będziemy szukać bezpiecznych osób – nie będziemy szukać Albertów, tylko będziemy szukać Mariuszów. Bo Mariusz nam zapewni obsesję. Albert natomiast, dając stały dostęp do siebie, postawi przed nami zupełnie nowe wyzwania. Jeszcze w dodatku ta relacja będzie wymagała odpowiedzialnej decyzji – takiej spokojnej, wyważonej – czy ja chcę w tym uczestniczyć? Jeżeli nie masz zamiaru podejmować żadnych decyzji, bo np. boisz się bliskości i zaangażowania, to obsesja będzie Ci się oczywiście wydawała dla Ciebie bardziej odpowiednia.

A co się stanie, jeżeli przestaniemy dążyć do obsesji i postanowimy przestawić się na spokojne relacje bez naciskania żadnych dźwigni i szukania ulgi? Oczywiście, że nasz umysł będzie potrzebował czasu, żeby się przestawić. Będzie potrzebował czasu, żeby zaaklimatyzować się w tych nowych warunkach i nie szukać kopniaków dopaminowych. Też im dłużej w takiej obsesyjnej relacji braliśmy udział, tym więcej czasu będziemy prawdopodobnie potrzebowali na dojście do stanu równowagi. Może to trwać nawet kilka miesięcy. Pierwsze tygodnie będą polegały na wygaszaniu obsesyjnych reakcji, czyli układ dopaminowy przystosowuje się do przewidywalności. Zachowania kompulsywne, czyli to naciskanie dźwigni czy gapienie się w telefon, powoli znikają. I Róża przestaje w relacji naciskać dźwignię emocjonalnie – zaczyna więc obserwować i doświadczać spokoju po tygodniach – jeżeli oczywiście przestanie naciskać dźwignię.

Natomiast po kilku miesiącach ciało i mózg uczą się przyjmować spokój jako naturalny stan. Energia, która wcześniej była w pętli „napięcie – ulga”, czyli ta energia, która była wkładana non stop w naciskanie dźwigni, teraz idzie w autentyczne bycie w relacjach z innymi ludźmi, doświadczanie, uważność też na to, co tu i teraz, i na obecne relacje. Energia idzie też w nasz rozwój, w zdrowe przywiązanie i pojawia się także poczucie bezpieczeństwa, którego wcześniej nie było, bo gdy jesteśmy w obsesji, to nie możemy czuć się bezpiecznie, bo jest w tym tak strasznie dużo niepewności, że to się wyklucza z poczuciem bezpieczeństwa. I im dłużej ktoś był w trybie „mariuszowym”, czyli nieregularnej nagrody, tym wolniej układ nerwowy się reguluje. W praktyce może to trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Natomiast w ekstremalnych przypadkach, jeżeli latami byliśmy w takiej pętli obsesji, potrzebna jest dodatkowa praca nad uważnością, akceptacją, bezpieczeństwem, czyli nauczenie się, jak żyć, nie będąc w obsesji na punkcie Mariusza. Stąd różne treningi uważności, medytacje.

Co bardzo ważne – to, że początkowo czujesz niepokój albo tęsknotę w stabilnej relacji, nie oznacza wcale, że coś jest nie tak. Po prostu to jest reakcja Twojego układu nerwowego, który jest przyzwyczajony do napięcia. Natomiast ta reakcja stopniowo wygasa, gdy ciało uczy się spokoju. W ogóle to najpierw poszukałabym spokoju, a dopiero później pakowała się w relację z Albertem, jeżeli taki się pojawi, a nie wykorzystała Alberta jako lek na Mariusza. Czyli przestajesz naciskać dźwignię w relacji „mariuszowej” i szukasz spokoju dla siebie. Wkładasz swoją energię, zamiast w naciskanie tej dźwigni, w szukanie spokoju, w rozwój Twojej uważności, w koncentrację na tu i teraz, w ludzi, którymi dotychczas się otaczałaś, a których pewnie zaniedbałaś też przez to obsesyjne naciskanie dźwigni. I kiedy już o ten spokój zadbasz, to pewnie nie będzie Ci już aż tak łatwo wracać do relacji z Mariuszem, bo dopiero po jakimś czasie będziesz czuła, jak to było strasznie wyniszczające, wyczerpujące, trudne i w ogóle destrukcyjne dla Ciebie. Kiedy dojdziemy do punktu spokoju, to nie jest tak łatwo ten spokój z powrotem komuś oddać. I to jest dopiero taki punkt, z którego można szukać dobrej relacji. Odpuścić sobie Mariusza, dojść do punktu spokoju i dopiero wtedy mamy gotowość na fajny związek. Ale myślę też, że nie ma co się fiksować jedynie na szukaniu kogoś do związku, bo ogólnie ludzie są istotami społecznymi, więc nam po prostu potrzebna jest też sieć. I warto inwestować w różnego rodzaju relacje – w takie, w których oczywiście czujemy się dobrze. A w jakich czujemy się dobrze? W takich, które nie zmuszają nas do ciągłego, obsesyjnego naciskania dźwigni.