222: Gdy związek odbiera spokój
Wieczorne rozmowy — dodatkowe odcinki podcastu. To jest link do darmowego miesiąca subskrypcji:
https://herohero.co/pokojwglowie/invites/FRQECSTGUE
Kod zniżkowy -100 zł na pierwszą sesję: pierwszasesja100
https://pokojwglowie.pl/linki/
Warsztaty Turkusowa komunikacja.
Trudne rozmowy w związku i w bliskich relacjach
https://pokojwglowie.pl/trudne-rozmowy/
Mini eBook „BHP w relacjach. Jak się pochopnie nie zaangażować”
https://pokojwglowie.pl/ebook-bhp-w-relacjach/
Kurs „Emocje to kompas”.
Teraz możesz przetestować fragment kursu za darmo przez 5 dni!
https://pokojwglowie.pl/kurs-emocje-to-kompas/
Opowiada: Kasia Iwaszczuk-Pudzianowska, psycholożka
Montaż: Katarzyna Pilarska (Polskie Radio S.A. w likwidacji)
W materiale użyto fragmentów utworu „Jazz Brunch” Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
222: Gdy związek odbiera spokój
Witam w 222. odcinku podcastu „Pokój w głowie”. Dzisiaj chciałabym pogadać o tym, jak czasami jesteśmy w relacjach, które nam odbierają spokój permanentnie. Być może nigdy tego spokoju żeśmy nie zaznali w życiu, bo z takiego domu też pochodzimy, w którym nie było spokoju, tylko raczej jakieś oczekiwanie na jakieś wybuchy, emocje, awantury. I nagle, któregoś dnia, okazuje się, że przez jakiś czas tego partnera nie ma obok. I dopiero wtedy dostrzegamy, jak bardzo jesteśmy spięci na co dzień, jak bardzo ta relacja nam podcina skrzydła. Czyli zauważcie, że dobry związek nie tyle daje szczęście – o szczęściu mówiłam w poprzednim odcinku – tylko dobry związek przede wszystkim nie odbiera nam spokoju. I o tym dzisiaj pogadajmy.
Nazywam się Kasia Iwaszczuk-Pudzianowska i jestem psycholożką, która od wielu lat pracuje z dorosłymi, prowadząc psychoterapię. Podcast ten powstaje dzięki subskrybentkom i subskrybentom dodatkowych odcinków, czyli „Pokój w głowie – Wieczorne rozmowy” na platformie Herohero. „Wieczornych rozmów” można słuchać też na Spotify po zasubskrybowaniu na herohero.co/pokojwglowie. A oprócz dodatkowych odcinków na Herohero mamy też warsztatowe spotkania online i webinary na żywo lub nagrane, więc społeczność działa. Zapraszam Cię, jeżeli chcesz dołączyć i razem z nami porozkminiać jeszcze bardziej to, co dzieje się w podcaście „Pokój w głowie”.
Kiedy nie widzimy pogarszającej się relacji
Zacznijmy jednak od tego, co to znaczy, że związek ma nam nie odbierać spokoju. Otóż chodzi tu o to, żeby odróżnić też, czy nasz brak spokoju wynika z tego, że my sami mamy coś do przepracowania – jakieś destrukcyjne schematy z przeszłości – czy może są nierozwiązywalne problemy w tej relacji. To już nawet nie musi być związek, co zresztą zaraz Wam przeczytam w jednej z wiadomości, które dostałam ostatnio, że może to być relacja z „eks”, ale nadal np. mieszkacie ze sobą. A co to znaczy nierozwiązywalne problemy? To znaczy, że ja pracuję nad sobą, pracuję nad moimi schematami, mam też informację zwrotną z psychoterapii, że idziemy naprzód – ja sama widzę, że też coraz lepiej się czuję – a druga osoba w związku obarcza mnie np. całą winą za swoje problemy, uważa, że nie będzie chodzić na żadne terapie, ponieważ to moja wina, albo że musi sobie sam/sama poradzić. W rezultacie ma skumulowanych mnóstwo tematów do pracy, ale też niewiele z nimi robi lub nic z nimi nie robi. I to są właśnie nierozwiązywalne problemy. Bo te nierozwiązywalne problemy to z jednej strony historia tego człowieka, z którą on się jeszcze nie uporał i sam przez to cierpi. To cierpienie wnosi w naszą relację. A w naszej relacji przecież też się dzieją różne rzeczy i powstają różne problemy do rozwiązania. Ale jeżeli jedna osoba ich nie rozwiązuje, to nie będziemy w stanie przez to przebrnąć. Nie może jeden człowiek ze związku rozwiązywać wszystkich wspólnych problemów, ponieważ to jest odpowiedzialność obu osób.
I po jakimś czasie trwania wśród tych nierozwiązywalnych problemów i zbierania jednego po drugim, tego się tak strasznie dużo kumuluje, że my już nawet nie wiemy właściwie, co jest okej, co nie jest okej. To tak jak ten syndrom gotującej się żaby. Ta żaba wskakuje do wody i temperatura wody się podnosi, a ona tego nie czuje. Dokładnie tak jest w tej relacji z nierozwiązywalnymi problemami, że my zaczynamy się tam gotować i dopiero prawdopodobnie, jak ktoś nas wyciągnie z tej wody, to będziemy czuć, jak tam było strasznie. Tak nawiasem mówiąc, to ponoć nie jest prawda z tymi żabami, że one nie wyskoczą, jak temperatura wody zacznie się robić dla nich niekomfortowa. Jest to tylko taka metafora psychologiczna, ale wcale nie bazująca na faktach, dotyczących żab. I trzymając się metafory psychologicznej, nie zgadzam się na coś bardzo złego, np. na przemoc psychiczną, fizyczną, ale zgadzam się na coś tylko trochę gorszego niż to, co było wcześniej. A potem jeszcze trochę gorszego i w pewnym momencie jestem w miejscu, którego nigdy świadomie bym nie wybrała. Przykładowo w relacji: partner zaczyna być trochę bardziej krytyczny. Potem coraz częściej podważa nasze decyzje. Później pojawia się kontrolowanie i krytyka. Zaczynamy rezygnować z własnych potrzeb, żeby uniknąć konfliktów. Coraz mniej spotykamy się ze znajomymi. Coraz bardziej dopasowujemy nasze życie do nierozwiązanych konfliktów. Tłumaczymy sobie, że przecież nie jest aż tak źle. Aż w końcu nasze życie wygląda zupełnie inaczej niż kiedyś. I to jest właśnie konsekwencja nierozwiązywalnych problemów. I tu nie ma takiego wielkiego momentu, w którym można by śmiało powiedzieć: to jest nie do zaakceptowania. Wydarzyło się coś tak spektakularnego, że ja już teraz wiem i mam pewność, że ta relacja nie jest dla mnie. Po prostu następuje stopniowe pogarszanie się – sukcesywne, krok po kroku, miesiąc po miesiącu, rok po roku. Bardzo często właśnie to się ciągnie latami. Oczywiście może być w ten sam sposób z pracą, zmęczeniem, stanem zdrowia, finansami, jakimiś zachowaniami uzależniającymi czy przekraczaniem naszych granic.
Biorąc pod uwagę zniekształcenia, które dzieją się w naszych głowach, takie usprawiedliwianie i wygładzanie dramatyzmu sytuacji, to warto sobie zadać pytanie, nie „czy jest wystarczająco źle, żeby coś zmienić?”, tylko „gdybym zobaczyła/zobaczył swoje życie w tym miejscu pięć lat temu, czy uznałabym, że chcę tak żyć?”. I właśnie kiedy dzieją się rzeczy spektakularne, jak jakaś przemoc czy pobicie – przemoc fizyczna, bo psychiczna jest mniej spektakularna – my tego tak łatwo nie udowodnimy na zewnątrz. Natomiast często kluczowym momentem jest przemoc fizyczna – choć też nie dla wszystkich – to wtedy łatwiej jest zauważyć, że ta woda, w której jestem, już się gotuje i czas stąd wyskakiwać. Natomiast jak stopniowo się pogarsza – w niespektakularny sposób, w taki powiedzmy pseudozwyczajny, jest to codzienność, niby coraz gorsza, ale jednak codzienność – to wtedy możemy nie zauważyć, w jakiej my okropnej znaleźliśmy się sytuacji, dopóki ona np. nie ustanie.
Toksyczna niemożność rozwiązywania problemów
Przeczytam Wam wiadomości od dwóch słuchaczek podcastu, które napisały mi właśnie na ten temat – o relacjach, w których są. Pierwsza z nich to Hortensja. Pisze, że jej obecna sytuacja jest dla niej miażdżąca. „Mąż ma zdiagnozowaną depresję. A winą za jej pojawienie się obarczył mnie. Twierdzi, że zniszczyłam go. Natomiast mąż także nie chciał nigdy słyszeć o pójściu do psychologa, ponieważ uważa, że ze swoimi problemami należy poradzić sobie samodzielnie. Coraz bardziej rozumiem jednak, że moje odsunięcie się od niego, również seksualne, nie powstało w próżni. Przez długi czas sama nie rozumiałam, dlaczego tracę potrzebę bliskości z człowiekiem, którego przecież kochałam. Dochodziło do tego, że czułam przy nim ból brzucha i spięcie całego ciała. Jadąc z nim w samochodzie, odczuwałam takie napięcie, że po przyjeździe dopiero następował relaks, gdy nie byliśmy obok siebie”.
I zobaczcie, że fizyczne przebywanie np. w aucie, gdzie jest bardzo mała przestrzeń, powodowało wręcz ból u Hortensji – ból wynikający ze stresu, z lęku tak naprawdę czy niepokoju.
I jeszcze drugą wiadomość Wam przeczytam od Magdy.
„A propos byłych, to doświadczyłam ostatnio czegoś niesamowitego. Może to będzie, Kasiu, jakaś inspiracja na odcinek podcastu. Chciałabym, żeby wszyscy, którzy są w toksycznych relacjach, dowiedzieli się o tym i mieli okazję to przeżyć. Ja jestem w trakcie rozwodu, ale jeszcze mieszkam z moim niedługo „eks” i on był ostatnio na urlopie dwa tygodnie. I powiem Ci, Kasiu, że to były najpiękniejsze dwa tygodnie w moim życiu. W ciągu kilku godzin od jego wyjazdu poczułam taki niesamowity spokój, którego nigdy w życiu nie czułam. Pierwszy raz w życiu obudziłam się bez uczucia lęku. Poprawiła mi się pamięć, miałam więcej energii, o dobrym humorze nie mówiąc. Specjalnie mierzyłam sobie w tym czasie puls, bo sama nie mogłam w to uwierzyć. Gdyby ludzie tego doświadczyli, nigdy nie byliby w toksycznych związkach”.
I zobaczcie, jak trudne jest dla nas życie w obecności człowieka, w relacji z którym my nie jesteśmy w stanie rozwiązać problemów. I co ciekawe, moim zdaniem, to nie sam człowiek jest toksyczny, tylko właśnie fakt, że nie da się tam nic przegadać i wyciągnąć konstruktywnych wniosków. Bo każdy z nas ma jakieś dziwne zachowania, swoją przeszłość, często też różne nieprzepracowane schematy. I to nie chodzi o to, żeby być perfekcyjnym i nigdy nie popełniać błędów, tylko chodzi o to, żeby powiedzieć „okej, rozumiem, to może być trudne, szkodliwe, nie radzę sobie z tym, poszukam rozwiązań, co możemy razem zrobić” itd.
Czasem jest tak, że Wasze schematy też się zderzają, że są niezbyt kompatybilne albo może kompatybilne, ale w destrukcyjny sposób, czyli jedna osoba jest uległa, a druga narzuca swoją wolę, a potem okazuje się, że wszyscy się czują z tym źle. I problem w tym, że dałoby się to rozwiązać, tylko że pod warunkiem takim, że dwie osoby muszą brać udział w rozwiązywaniu, w szukaniu rozwiązań, w testowaniu różnych pomysłów na rozwiązanie problemu. A jeśli jedna osoba nie chce brać odpowiedzialności za dynamikę wewnątrz relacji, za to, co się dzieje między Wami w związku? To cóż, to od tej pory możecie wyłącznie żyć wokół tych wszystkich zgromadzonych problemów, czyli będzie prawdopodobnie coraz bardziej stresująco. I tak jak powiedziałam, to nie jest raczej tak, że ktoś po prostu jest toksyczny, bo taki jest, bo coś z nim „nie halo”. Toksyczna jest niemożliwość rozwiązania problemów i utrudnianie też rozwiązywania problemów. I wtedy właśnie w rezultacie relacja może być toksyczna. Toksyczna, czyli odbierająca spokój, a w rezultacie odbierająca też zdrowie, czyli taka jakby zatruwająca.
Nie ma szczęścia bez spokoju
A o co w ogóle chodzi w tym rozwiązywaniu problemów? To zazwyczaj wcale nie zaczyna się od wielkich spraw, tylko od błahostek. Przykładowo: „hmm, to mówisz, że jest Ci przykro, kiedy ja za każdym razem krytykuję, gdy coś ugotujesz, a sam nie gotuję. No cóż, dramatyzujesz, przesadzasz. Ogarnij się, kobieto. A ja nadal nie będę gotował, bo to nie jest moje zadanie”. To był przykład nierozwiązania, podtrzymywania problemu i pogłębiania go tak naprawdę przez gaslighting. Natomiast rozwiązanie problemu polegałoby na tym: „a, okej, no przepraszam, nie wiedziałem, że jest Ci przykro. Powiedziałem tak, bo byłem zły z tego i tamtego powodu. A w ogóle to podzielmy się gotowaniem, bo ja też bym chciał pokazać czasami, co potrafię. I też bym chciał zostać doceniony w tym obszarze. A tak poza tym, to świetnie, że bierzesz odpowiedzialność za nasze obiady”. Czy musiał oddać nerkę albo zrobić jakieś chodzenie po linie nad przepaścią czy stawanie na rzęsach? No nie, to nie było coś wielkiego, prawda? Tylko refleksja i wypowiedź na temat tej refleksji. I tyle. I jeśli pójdą za tym, co ten człowiek powiedział, to problem można uznać za rozwiązany i on już nie będzie im zatruwał życia w przyszłości. Natomiast jeśli są to tylko słowa, to oczywiście nic się nie zmieni i będzie się to kumulowało razem z kolejnymi przybywającymi problemami i kolejnymi sytuacjami z krytykowanego gotowania czy też osoby gotującej. I zobaczcie, że taka pojedyncza sytuacja jeszcze nie zatruje nikomu życia. Dwie, trzy – pewnie też nie. Ale jeżeli ich będzie sto, plus jeszcze sto z innego obszaru i sto z trzeciego obszaru – i czwartego, i piątego – to razem będą jakieś tysiące sytuacji, które ranią. Być może nawet dwie osoby ranią, nie tylko tę gotującą. I wtedy logicznym jest, że napięcie po prostu w tej relacji rośnie. I powstaje dokładnie taki związek, o którym mówię, czyli odbierający spokój.
I teraz, jak to się ma do szczęścia? Nie da się tutaj, za cholerę, szczęścia uzyskać, jeżeli nie mamy spokoju. Jeżeli w tak dużym stopniu bliska relacja z osobą, z którą mieszkamy, podcina nam skrzydła, że to aż powoduje fizyczny ból ciała, to najlepsze wakacje, diamenty, prezenty – cokolwiek tak naprawdę, co byśmy chcieli – żaden przedmiot nie uśmierzy tego bólu. Może go zamaskować, ale nie uśmierzy tego bólu. Zresztą dostawanie rzeczy w zamian za cierpienie w relacji, to może być po prostu przemoc finansowa. A władza finansowa jednej osoby nad drugą może być powodem tego, dlaczego problemy w tej relacji są nierozwiązywalne. Ponieważ osoba zarabiająca pieniądze i dysponująca pieniędzmi ma z założenia lepszą pozycję w tym związku i może więcej, a ta druga po prostu jej służy i się dopasowuje. Ja już teraz, składając ludziom życzenia, nie życzę im szczęścia, tylko życzę spokoju najczęściej. Więc i Wam życzę spokoju w życiu i w relacjach, które tworzycie, i szczęścia budowanego na spokoju, a nie na jakimś gruzowisku. Albo co gorsza, szukania kopniaków dopaminowych, szybkich strzałów na gruzowisku niezałatwionych spraw. Rozważcie sobie, jak to jest u Was w kontekście tego, co nam tutaj dziewczyny napisały, co czytałam w tym odcinku, bo myślę, że to były bardzo ważne informacje i takie popychające do refleksji nad własnym życiem. Szczególnie jeżeli mamy wątpliwość, czy relacja, w której jestem, jest okej, czy nie jest okej. Albo kiedy chcę się przygotować na stworzenie dobrego związku, to na co zwracać uwagę.
Dziękuję Wam za przeczytanie tego odcinka. Jeśli macie ochotę sięgnąć po więcej moich treści, to wskakujcie na herohero.co/pokojwglowie. Tam działamy społecznościowo. Mamy grupowe spotkania, webinary i dodatkowe odcinki podcastu „Pokój w głowie”, czyli „Pokój w głowie -Wieczorne rozmowy”. A jeśli wystarczy Wam „Pokój w głowie” ten tutaj, to koniecznie sobie zasubskrybujcie ten podcast w swoich ulubionych aplikacjach podcastowych, aby nie przegapić kolejnych odcinków, albo zasubskrybujcie sobie kanał „Pokój w głowie”, jeżeli słuchacie na YouTube.
