Dobra, ale jak to się ma do tematyki tego podcastu? Oczywiście, że się ma. Otóż relacje, podobnie jak jedzenie, mogą nas budować albo tylko zapychać czas, pozostawiając nas emocjonalnie niedożywionymi. Relacje fast food – czyli puste kalorie – toksyczne relacje, są intensywne, dają szybki strzał dopaminy, ale nie niosą żadnej wartości na przyszłość. Mechanizm? To relacje oparte na chwilowej przyjemności, dramacie, wspólnym narzekaniu. Czujesz ekscytację, jak po cukrze, ale po spotkaniu jesteś wyczerpana i czujesz pustkę. Efekt? Tak jak fast food, niszczy zdrowie. Toksyczna relacja niszczy Twoją samoocenę. I Twoje zdrowie zresztą też, bo jesteś w 100% skoncentrowana na tym, jak w takiej relacji rozwiązywać sztucznie wygenerowane problemy. Nie masz wtedy uważności na siebie, na swoje odczucia z ciała, więc jesz cokolwiek zamiast się odżywiać. I skutkuje to też oczywiście zaniedbaniem się od strony fizycznej, więc niszczysz swoje zdrowie – zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Jesteś może „najedzona” uwagą drugiej osoby, ale Twój system nerwowy jest w stanie zapalnym. Uwagą, ale taką negatywną uwagą – tak jak wspomniałam. Czyli „najedzona” uwagą drugiej osoby w sytuacjach, kiedy tamten ktoś generuje problemy, których nie ma. Więc Ty zajmujesz się rozwiązywaniem problemów, których tak naprawdę nie ma, ale ktoś je wygenerował. Konsekwencja jest taka, że często po spotkaniu z taką osobą czujesz się ciężko, masz mniej energii niż przedtem i czujesz subtelny niesmak. I to były relacje typu fast food.

I teraz drugi kraniec – relacje superfood, czyli te, które zasługują na nasze najbliższe orbity. A więc relacje wysokiej jakości – odżywcze. To więzi, które sprawiają, że czujesz się silniejsza, mądrzejsza, bardziej odporna na stresy świata zewnętrznego. To takie relacje, które pozwalają Ci rozwinąć skrzydła i dają wiatr w żagle. Oparte są one na autentyczności, aktywnym słuchaniu, bezpiecznej bliskości. Relacje, w których możesz pokazać swoje słabe ogniwa, a druga osoba pomoże Ci je wzmocnić. Jak dieta bogata w witaminy buduje odporność, tak odżywcza relacja buduje Twoją odporność psychiczną – Twoją rezyliencję. Przy tej osobie rośniesz, zamiast tylko trwać. Objaw ostateczny? Po spotkaniu czujesz spokój, lekkość i przypływ chęci do działania. Masz poczucie, że Twoje akumulatory zostały naładowane.

Myślę, że tutaj – jakby porównać to jedzenie i relacje – my często sobie zadajemy złe pytanie, tak żeby się przyjrzeć w ogóle temu, co się wydarzyło, kiedy już czujemy, że może coś poszło nie tak, że zjedliśmy coś złego albo że w relacji wydarzyło się coś złego, co jest toksyczne. Zadajemy sobie pytanie: Czy ja miałam prawo tak się zachować? Czy ja mam prawo tak się czuć? Czy ja miałam prawo to zjeść? Zamiast zadać sobie pytanie: Czy to, co się wydarzyło jest w rezultacie dla mnie dobre? Czy ja teraz czuję się dobrze, czy czuję się źle? Czy ja tak samo źle czuję się zazwyczaj po zjedzeniu tego, czy po spotkaniu? Czyli patrzymy na swoje odczucia i jednorazowo, i długodystansowo. Warto tak robić, zamiast ciągle zadawać sobie pytanie: Czy ja miałam prawo to zjeść? Bo jak dojdę do wniosku, że miałam prawo, to co? Będę jadła to, po czym czuję się źle? Zawsze to powtarzam: najważniejsze informacje są w nas. A nasze ciało zawsze daje nam sygnały, zarówno w postaci tego, co czujemy fizycznie – zdrowie, choroba, napięcie, rozluźnienie, ból albo przypływ energii, odpływ energii. Warto w to się pozagłębiać, rozróżnić w ogóle co za rodzaje sygnałów pokazuje nam nasze ciało. I oczywiście mamy też sygnały płynące z wnętrza nas w postaci naszych emocji. Warto też się zastanowić, kto w Twoim otoczeniu jest dla Ciebie jak na przykład zielone warzywa i owoce – może czasem trudne w obróbce, czyli pamiętajcie, to nie jest łatwizna te superfoody, ale jednak dające życie – a kto jest jak słodki gazowany napój, czyli po prostu jakiś „śmieć” w płynie, czyli miły na początku, ale zostawiający zjazd energetyczny.

I teraz, jak to się ma do Róży oraz Alberta i Mariusza z podcastu? Niestety jest tak, że jeżeli nam brak uważności na siebie, to będziemy się pchać w byle jakie jedzenie i w byle jakie relacje, bo ignorujemy odczucia, płynące z naszego wnętrza. Będziemy się nie odżywiać, tylko jeść. I będziemy zapychać czas śmieciowymi relacjami, w postaci przesiadywania Mariusza pod toi toiem. Można by powiedzieć, że mechanizm jedzenia – zamiast odżywiania – rzadko dotyczy tylko talerza. Zazwyczaj jest to pewien schemat funkcjonowania, taki styl myślenia, który przenosi się na inne sfery życia, w tym na relacje. I oto dlaczego zarówno jedzenie, jak i relacje są ze sobą połączone. Po pierwsze, ważny jest tutaj poziom samoświadomości czy uważności. Osoba, która wybiera odżywianie musi być uważna. Musi zadać sobie pytanie: Czego teraz potrzebuję, co mi służy? Jeśli ktoś nie wykształcił nawyku zadawania sobie tych pytań przy lodówce, prawdopodobnie nie zadaje ich też w relacjach. Efekt? Taka osoba konsumuje ludzi przypadkowych, podobnie jak przypadkowe przekąski. Bierze to, co jest pod ręką, byle tylko zagłuszyć chwilowy dyskomfort lub nudę. I tak to się mówi – jesteś głodny, nie idź na zakupy w sklepie spożywczym. Jak jesteś głodna uczuć i głodna emocjonalnie, to nie idź wybierać ludzi do swego życia, szczególnie najbliższych.

Druga rzecz, mechanizm regulacji emocji, czyli ucieczka kontra konfrontacja. Jedzenie śmieciowe często służy do regulacji emocji. Zajadamy stres, smutek czy lęk. To strategia unikania konfrontacji z własnym wnętrzem. W relacjach działa to identycznie. Byle jaka relacja – np. toksyczna, ale intensywna – działa jak cukier. Daje szybki wyrzut dopaminy, który pozwala zapomnieć o własnych problemach albo wręcz o problemach w tejże relacji. Czyli dopamina odwraca nam uwagę od tego, że jakość relacji jest beznadziejna. Osoba, która nie potrafi odżywić się emocjonalnie w samotności, będzie szukać kogokolwiek, kto wypełni jej wewnętrzną pustkę, nie patrząc na jakość tej więzi. Wreszcie tolerancja na niską jakość, na byle jakie relacje. Ja to zawsze powtarzam, że lepiej być samej niż w byle jakim związku. I lepiej chyba już nie zjeść nic niż byle jakie jedzenie, no chyba że jesteśmy, wiecie, zgubieni w górach i nie wiadomo, kiedy dostaniemy jakąś żywność. Natomiast jeśli Twoje ciało jest przyzwyczajone do niskiej jakości paliwa, Twoje standardy ogólnie się obniżają. W aspekcie biologicznym dieta oparta na zapychaczach rozregulowuje układ nagrody w mózgu. Stajesz się bardziej podatna na szybkie bodźce i trudniej Ci docenić powolne, głębokie procesy, takie jak budowanie zaufania w relacji. A gdyby spojrzeć od strony psychologicznej, to jeśli nie szanujesz własnego ciała na tyle, by je odżywić, podświadomie możesz czuć, że nie zasługujesz na relacje wysokiej jakości. Akceptujesz ochłapy emocjonalne, bo Twój ogólny standard dbania o siebie jest niski.

Kolejna rzecz – brak energii na trudne odżywianie. Czyli to jest takie błędne koło, prawda? Prawdziwe odżywianie, zarówno dietetyczne – czyli to biologiczne, fizyczne, jak i relacyjne, wymaga wysiłku. I oczywiście możesz nie mieć siły na ten wysiłek. Trzeba ugotować na przykład zdrowy posiłek, zamiast zamówić pizzę albo kupić zamrożoną pizzę. Trzeba przeprowadzić trudną, szczerą rozmowę, rozwiązać problemy, zajrzeć też w głąb siebie, ubrać w słowa, co się w Tobie dzieje, co czujesz, dlaczego tak czujesz i czego oczekujesz od drugiej osoby. Wtedy dopiero możesz rozmawiać. Więc trzeba gadać i prowadzić ważne rozmowy, zamiast zamiatać pod dywan różne problemy i milczeć w ważnych tematach, udając, że jest okej. Osoba, która biologicznie się nie odżywia, często po prostu nie ma siły na budowanie głębokich relacji. Osoba, która nie buduje głębokich relacji, tylko polega na strzałach dopaminy w toksycznych relacjach, może nie mieć siły na odżywianie fizyczne, czyli na dobre jedzenie. I tak naprawdę w rezultacie ta biedna Róża jest w trybie przetrwania, w którym wybiera się najprostsze, najmniej energochłonne rozwiązania, czyli bylejakość.