A jakby to mogło wpłynąć na relacje damsko-męskie? Myślę, że jeżeli kobieta nie chce być traktowana jak trofeum, jako dekoracja, jako ozdoba, to raczej warto, żeby w relacje wnosiła coś innego głównie niż swój perfekcyjny, odmłodzony wygląd. I jeśli nawet część mężczyzn tego szuka w związku, czyli kobiety jako dekoracji, to zobacz, że nie eksponując Twojego wyglądu jako najważniejszego Twojego atrybutu, odsiewasz od razu takie osoby, którym tylko zależy na Twoim wyglądzie. Oczywiście nie popadajmy tutaj w „czarnobiałość” i nie zakładajmy, że jak kobieta nie będzie tak bardzo skrupulatnie koncentrowała się na swoim wyglądzie – bardziej niż na innych aspektach swego życia – to alternatywą dla tego jest to, że będzie zaniedbana. Nie. Myślę, że stara baba to wcale nie jest zaniedbana kobieta, tylko prawdopodobnie jeszcze bardziej zadbana od tej wyglądającej wiecznie młodo, ale zestresowanej walką z czasem. Bo zadbać o siebie, to znaczy zadbać o swój dobrostan psychiczny, fizyczny i społeczny.

Wygląd może się wiązać z tymi dobrostanami, ale on jest tylko jakąś namiastką całości, bo zadbać o swój dobrostan psychiczny to np. pójść na psychoterapię, rozmawiać ze sobą też, mieć kontakt ze sobą, mieć wgląd w siebie, otaczać się ludźmi, którzy pozwalają nam rozwinąć skrzydła, a nie takimi, którzy nam te skrzydła podcinają. Też dopasowywać środowisko, w którym funkcjonujemy, do siebie, na ile się da, np. pracę, miejsce zamieszkania. Wiadomo, że tego nie zrobi się z dnia na dzień. To są wszystko procesy. Ale jeżeli my, zamiast na walkę z czasem, będziemy poświęcać właśnie swoją energię, swoje zasoby, dokładnie na to, żeby do nas dopasowywać okoliczności, w których żyjemy, to może lepiej na tym wyjdziemy i w rezultacie będziemy młodziej wyglądać w jakimś tam wieku emerytalnym, niż będąc przytłoczoną i zestresowaną ciągle tym, że zegar tyka. Dobrostan społeczny, to nadal ci ludzie, którzy nam pozwalają rozwijać skrzydła zamiast je podcinać. To kontakty, to znajomi – to jest sieć znajomych. Co też przecież wymaga czasu, prawda?

A ja uważam – i mówiłam to też w jednym z odcinków „Wieczornych rozmów” na platformie Herohero – że mnie samej najłatwiej jest się dogadać ze starymi babami, czyli kobietami, które już sobie przemyślały, przeszły swoją drogę, mają doświadczenie i wnioski z tych doświadczeń. W rezultacie one są po prostu takie autentyczne. I empatyczne jednocześnie. Czyli najłatwiej się gada ze starymi babami i myślę, że jak wziąć jakieś tam dwie osoby ze świata, żeby się ze sobą dogadały, to pewnie będzie stara baba z drugą starą babą. Ponieważ one już wyrzuciły ze swego systemu wartości – i w ogóle podejścia do życia – to idiotyczne przekonanie, że kobiety się z założenia nienawidzą, ze sobą walczą i ze sobą konkurują, jak Kopciuszek z tymi wszystkimi siostrami, co tam sobie palce i pięty ucinały, by się wpasować w but i wygrać księcia.

Wreszcie dobrostan fizyczny. To jest to, o co stara baba zadba przecież, bo będzie miała czas i zasoby, gdy nie będzie walczyć z czasem, czyli: zdrowe zęby, zdrowa skóra, różne badania profilaktyczne, dobre odżywianie, aktywność fizyczna. I myślę, że skutkiem ubocznym będzie to, że ona będzie wyglądała świetnie, choć prawdopodobnie nie będzie eksponować swojego wyglądu jakimiś obcisłymi ciuchami, szpilkami, stringami, makijażem w każdą pogodę – w upały, zawieje, zamiecie – i poliestrową bielizną. Myślę, że taka stara baba po prostu o siebie zadba, a nie będzie udowadniać, że nie jest starą babą.

I zobaczcie, że taka kobieta, która walczy z czasem i udowadnia, że nie jest starą babą, to właściwie wszystkie swoje zasoby kieruje, jakby lokuje, na zewnątrz. One są jakby zgromadzone na jej zewnętrznych powłokach, bo mają świecić i pokazywać, że przecież nie jestem starą babą. Natomiast stara baba, która zaakceptowała, że czas upływa, nie potrzebuje lokować tych wszystkich zasobów na zewnątrz – ona ma je po prostu w swoim wnętrzu. I od niej bije siła i energia. Ja bym też powiedziała, że stara baba dba o siebie jak o dom, w którym sama chce mieszkać i czuć się doskonale, a nie jak o dom, który chciałaby komuś wynająć. A jaka jest różnica? Dbając o dom, w którym chcemy mieszkać, robimy to po prostu z sercem, z miłością. Natomiast dbając o dom, który chcemy wynająć, działamy raczej marketingowo i koncentrujemy się na potrzebach innych ludzi, a nie na swoich własnych. Więc wracając do tego pytania, czy stara baba jest zaniedbana. Powiedziałam, że ona prawdopodobnie jest bardziej zadbana niż ta kobieta, która walczy z czasem. Bo dbając o siebie, jak o dom, w którym chcemy mieszkać, o swoje ciało, jak o dom, w którym chcemy mieszkać, dajemy sobie znacznie więcej, niż działając po prostu na rzecz innych ludzi, na rzecz tego, żeby im się to podobało, co my ze sobą robimy.

A jeśli macie ochotę posłuchać o moim starobabieństwie, o moich wnioskach i też o tym, jak ja postrzegam siebie w czasach, gdy byłam jeszcze Różą z podcastu, ale jak postrzegam to już z perspektywy starej baby, to przyjdźcie na „Wieczorne rozmowy” na platformie Herohero, czyli dodatkowe odcinki podcastu „Pokój w głowie” – herohero.co/pokojwglowie. Link znajdziecie w opisie tego odcinka podcastu. I może znajdzie się tam też link do miesiąca darmowej subskrypcji. Pamiętajcie, że można słuchać na Spotify po tym, jak się zasubskrybowało na Herohero. Zapraszam. I zasubskrybuj sobie też koniecznie podcast „Pokój w głowie” – czyli podcast, którego teraz słuchasz – w swojej ulubionej aplikacji podcastowej, aby nie przegapić kolejnych odcinków. Albo zasubskrybuj kanał „Pokój w głowie” na YouTube, żeby nie przegapić kolejnych odcinków.

I teraz jakby zestawić tę całą historię z przegapianiem czerwonych flag, ignorowaniem czerwonych flag i potem już świadomością, że nie powinnam była tego zignorować, powinnam była to uczynić ważnym, powinnam była się temu przyjrzeć, to przeanalizować, o to i tamto zapytać… Właśnie, jesteś taka już wyedukowana, że wiesz, ale jednak nadal wierzysz, że jak on Cię pokocha, to będzie to o nim beznadziejnie świadczyło, to wtedy z założenia nie możesz, po pierwsze, ani przegapić czerwonych flag, ani nie możesz dopuścić do tego, żeby ktoś Cię pokochał, bo to będzie o nim świadczyło beznadziejnie. I w rezultacie doszukujesz się tej beznadziejności w każdym człowieku, który żywi wobec Ciebie jakieś pozytywne uczucia romantyczne. Bo pewnie w przyjaciołach się nie doszukujesz, tylko kiedy zagraża to relacją romantyczną, to wtedy się doszukujesz.

I z takiego trochę może niedbałego patrzenia na kogoś i zamiatania pod dywan bardzo wielu aspektów człowieka, który robi świństwa, czyli Mariusza – tu znowu nawiązuję do tych „mariuszowych” historii – możesz przejść, odbić się z tamtej skrajności w skrajność przeciwną. Czyli najpierw masz taki powiedzmy zoom Twojego aparatu telefonu ustawiony czy mikroskopu na maksymalne oddalenie – masz normalny widok i robisz zoom, ale ten zoom robisz nadmiernie, czyli Ty przechodzisz z takiego oddalenia w nadmierne przybliżenie. A więc z niedbałego przyglądania się drugiej stronie relacji i zamiatania spraw pod dywan, przechodzisz na wyolbrzymianie jakichś szczegółów. I tutaj weźmy pod uwagę to, że jakby wziąć dowolnego człowieka i skupić się na jakiejś jego nieulubionej przez Ciebie cesze, to na pewno, na 100 proc. będziesz mogła mieć powody, żeby go zdeprecjonować i wywalić ze swego życia, jeżeli wyolbrzymisz po prostu jakiś szczegół. A nie ma człowieka, który ma same dopasowane do Ciebie cechy i zachowuje się zawsze w taki sposób, w jaki Ty byś zaprogramowała, że ma się zachować. Nie ma takiego człowieka. Więc jeżeli będziemy się doczepiać do jakichś drobiazgów, które nie są ani przemocą, ani brakiem szacunku, ani objawem jakiegoś destrukcyjnego systemu wartości, tylko np. on zrobił coś, co ja bym zrobiła inaczej albo czego ja bym w tej sytuacji nie zrobiła, a za to w innej sytuacji czegoś nie zrobił, co ja bym zrobiła – co ma się nijak do braku szacunku, przemocy i innego systemu wartości niż Twój – to można powiedzieć, że wyolbrzymiasz i nadajesz bardzo ogromną ważność temu, co tak naprawdę dla tej relacji nie jest istotne.

I mało tego, prawdopodobnie gdyby to była wyłącznie relacja przyjacielska, to byś tak nie czepiała się tego szczegółu. Ale ponieważ Ty chcesz idealnego kandydata na męża, tym bardziej że już sama jesteś taka świadoma i wyedukowana, to też oczekujesz więcej. Czyli ze zbyt nisko położonej poprzeczki, tę poprzeczkę wywalasz gdzieś w kosmos i teraz to już w sumie chyba nikt nie doskoczy, bo to ma być perfekcyjny człowiek. Ma się perfekcyjnie czuć, perfekcyjnie zachowywać, perfekcyjnie mówić, perfekcyjnie robić, perfekcyjnie nie robić i w ogóle ma być zgodny z jakimś Twoim idealnym scenariuszem, ponieważ nie chcesz już tracić czasu, bo już go upłynęło dużo. I nie chcesz nigdy więcej przegapić żadnej czerwonej flagi. A o takim hiperfokusie na niedociągnięciach drugiej osoby naprawdę dużo wiem i opowiadam Wam o tym właśnie w „Wieczornych rozmowach” na Herohero. Bo nie ma sensu, żebyście popełniały czy popełniali te same błędy, skoro ja już mogę wam dać z tego wnioski. Więc jeśli ktoś chce posłuchać mojej historii, to zapraszam na herohero.co/pokojwglowie i prawdopodobnie na początku opisu tego odcinka podcastu znajdziesz link do pierwszego darmowego miesiąca subskrypcji. Przez kilka lat nie lubiłam mego męża, więc wiecie, to jest taka historia. Zanim został moim mężem oczywiście. A potem się okazało, że się jednak nadaje chłopak.

Pamiętajmy, jak się uczymy, to jest dosyć normalne, że musimy zbadać skrajności, czyli tak jakby odbić się od bandy po lewej, odbić się od bandy po prawej, żeby umieć jechać środkiem, znaleźć złoty środek. Sprawdzamy skrajność „A” jakiejś sytuacji, jakiegoś tam obszaru życia, a potem sprawdzamy skrajność „B” jakiegoś obszaru życia. Dzięki temu – jeżeli wyciągniemy wnioski z jednej i z drugiej skrajności – będziemy wiedzieli, jak jechać środkiem, jak znaleźć złoty środek. Ale my nie możemy znaleźć złotego środka, jeżeli tylko odbiliśmy się od opcji „A” i mamy wnioski wyłącznie z opcji „A”. Jeżeli mamy wnioski tylko z opcji „A”, to zepchnie nas to na drugą stronę. Bo będziemy się starać za bardzo nie wejść znowu w obszar „A”, nie odbijać się znowu od bandy „A”.

I teraz, jeżeli rzeczywiście masz tak, że się fiksujesz, że ktoś jest fajny, ale nagle się okazuje, że w jakiejś sytuacji zachował się jednak inaczej, niż Ty się spodziewałaś – mimo że tak jak mówiłam, to nie jest ani przemoc, ani brak szacunku, ani objaw jakiegoś kolidującego z Twoim systemu wartości – to znaczy, że może po prostu pochopnie go skreśliłaś, że za bardzo się właśnie zafiksowałaś na jakiejś tam cesze czy na jakimś zachowaniu. Jeżeli Twoje emocje były pozytywne wobec tego człowieka i nagle one stały się negatywne, bo ta jedna sytuacja skasowała po prostu wszystko dobre, co było wcześniej, to właśnie może odbijasz się od bandy „B” – od tej przeciwnej bandy do ignorowania czerwonych flag. Zastanów się nad tym. I myślę, że może najprostsza opcja jest taka, żeby wyobrazić sobie, że to nie jest jakiś potencjalny kandydat na relację romantyczną, tylko może kolega, ktoś, kto może mógłby zostać Twoim przyjacielem. Trochę obniż tę poprzeczkę. Bo i tak miłość budujemy przecież na przyjaźni. Dobre związki budujemy na przyjaźni. Bez przyjaźni nie ma miłości i nie ma fajnej, bliskiej, związkowej relacji romantycznej. Więc najpierw skoncentruj się po prostu na przyjaźni. Czy to, że on czegoś nie powiedział albo powiedział coś inaczej, niż Ty byś chciała, świadczy o tym, że się nie nadaje na przyjaciela?

I teraz zobaczcie, co się dzieje, kiedy my na te nasze receptory czuciowe zakładamy szpilki. Po pierwsze, stopy są ustawione pod nienaturalnym kątem i odcinamy sobie nasz radar od podłoża. To nie tylko szpilki robią. Różne buty tak mogą robić. Ja mówię dzisiaj o skrajnościach. Czyli odcinasz sobie radar od podłoża nie dość, że sztywną podeszwą, to jeszcze część stopy w ogóle nie ma kontaktu z podłożem, bo jest oparta na obcasie. Twoje receptory zostają brutalnie oślepione i ogłuszone, a przepływ informacji do mózgu zostaje przerwany, upośledzony. I co wtedy robi Twój układ nerwowy? Przechodzi w stan permanentnego, ukrytego stresu. Mózg traci grunt pod nogami, dosłownie, ponieważ nie czuje podłoża, a punkt oparcia skurczył się do wielkości monety. Układ nerwowy może zacząć panikować i wysyła wtedy sygnały do mięśni wyższych partii: łydek, ud, bioder, lędźwi. Całe ciało wchodzi w stan permanentnego napięcia. To jest taka walka o przetrwanie. Żeby skorygować tę nienaturalną postawę, trzeba napiąć różne mięśnie, których naturalnie nie napinamy idąc, żeby się dopasować do tej sytuacji. Poza tym w szpilkach nie da się też naturalnie amortyzować wstrząsów. Każdy krok uderza bezpośrednio w stawy i kręgosłup.

Psychologicznie (każdy krok) uderza w Twoje poczucie bezpieczeństwa. Jesteś niestabilna biologicznie. Żyjesz w podprogowym napięciu lękowym, zmuszając ciało do udawania, że wszystko jest w porządku, bo przecież wyglądasz świetnie. I to jest potężny dysonans. Z zewnątrz: fasada pewności siebie, piękno, wpasowanie się w jakiś kanon. Natomiast w układzie nerwowym: alarm, napięcie, odcięcie od części bodźców płynących z zewnątrz, ale też sygnałów wewnątrz ciała. Powiem Wam szczerze, że jak chodziłam w szpilkach, to zawsze miałam poczucie, że mi się mózg trzęsie w czaszce. Podczas gdy idę w barefootowych butach, czyli takich anatomicznie dopasowanych do stopy, z bardzo cienką podeszwą, to właściwie nawet kiedy biegnę w nich po betonie, to ten efekt nie następuje – takiego trzęsienia się, jakichś drgań, które odczuwam. Prawdopodobnie nie wszyscy tak będą mieć. Wiadomo, to jest moje subiektywne odczucie.

Wracając jeszcze do tych szpilek, to takie odcięcie od bazy, od pewnych bodźców płynących z ciała, czyli z naszych stóp i w ogóle z całego ciała tak naprawdę, podczas noszenia szpilek, jeśli my się od tego odcinamy i odcinamy się regularnie, odcinamy się latami, to nasz mózg uczy się ignorować sygnały alarmowe z ciała. Zaczynamy wtedy żyć wyłącznie w głowie. Żyjemy w głowie, odcięte od swoich fizycznych granic, od swoich fizycznych doznań płynących z reszty ciała. Myślimy zamiast czuć. Myślę, że szpilki są komfortowe, natomiast moje ciało prawdopodobnie daje mi sygnały, że to nie jest dobre, ale ja te sygnały odcinam, bo myślę, że one są dobre. Zobaczcie, jaka prawdopodobnie jest wtedy rozbieżność między sygnałami z ciała, a tym, co ja sobie myślę, że powinnam czuć tak naprawdę. Czyli but zdominował moje ciało. But w takiej sytuacji zawładnął moim ciałem – i to nie tylko od strony fizycznej, fizjologicznej, ale też emocjonalnej. Tak samo jest z niedopasowanymi ubraniami.

Zobaczcie teraz, jakby się zastanowić, czym to się różni od toksycznych relacji, które też władają naszym ciałem. Wydaje nam się, że jest super, jest fajnie, wmawiamy sobie bardzo często, że czerwona flaga to tak naprawdę była zielona flaga. I my sobie tam w ogóle bardzo dużo rzeczy wmawiamy, czyli się odcinamy, jakby kontaktujemy się tylko właściwie w obrębie naszej głowy – myślimy zamiast czuć – natomiast nasze ciało nam dostarcza milionów bodźców i sygnałów o tym, że coś tu nie gra. Ale my nie chcemy tego widzieć. Odcinamy po prostu te sygnały. I dlatego myślę, że to jest nierozerwalne. Im bardziej mamy świadomość tego, co jest dla nas dobre, mamy świadomość tego, że składamy się z tych emocji i akceptujemy to, że nasze emocje zawsze w nas będą i że nie możemy sobie postanowić, co będziemy czuć i kiedy będziemy czuć, i że emocje to bezcenna informacja o nas i dla nas, że one są kompasem, który ułatwia nam życie. Oczywiście nie podążamy ślepo za emocjami, tylko one są wewnętrzną informacją co do tego, co warto sobie przeanalizować i czemu się warto przyjrzeć. Więc jeśli my od tego wszystkiego chcemy się odciąć i żyć tylko w naszej głowie, to będziemy się pakować w różne niekorzystne dla nas sytuacje i często też destrukcyjne dla naszego zdrowia.

A jeszcze zauważcie, że szpilki – ale nie tylko szpilki, bo różne takie sztywne buty, które mają np. bardzo twarde podeszwy i ściskają stopę – odcinają nas od kontaktu z podłożem, po którym chodzimy i też generują dyskomfort, bo wciskają tę stopę w nienaturalny kształt, w nienaturalną formę i my musimy też się wysilać, mając te buty na sobie, żeby móc zignorować tę zniekształconą stopę. Bo wiadomo, jak siedzimy w dziwnej pozycji przez minutę, to jeszcze będzie spoko. Ale jeżeli siedzimy tak przez godzinę, dwie czy trzy, to zaczyna nas to bardzo mocno uwierać i staje się to wręcz torturą. I tak samo jest z naszymi stopami. Tylko zobaczcie – już to mówiłam wielokrotnie w tym podcaście – my byliśmy tresowani wręcz do nieczucia pewnych rzeczy. I myślę też, że byliśmy wytresowani często do nieczucia dyskomfortu naszych stóp. Bo co się robi, jak mamy odciski od jakichś butów? Kupuje się plastry, a nie wywala buty przecież, co nie?

I w takich sytuacjach, kiedy ignorujemy nasze odczucia z ciała po to, aby jakoś wyglądać, czyli dla jakiegoś buta czy jakiegoś ubrania, to można powiedzieć, że centralizujemy wygląd. Myślę, że to społecznie mamy też przyswojone, bo wmówiono nam, że nasza wartość jest powiązana z tym, jak idealnie dopasowujemy się do estetycznego szablonu – na ile się wpisujemy w ramę, że wartościowa kobieta to ta, która wygląda idealnie, a brzydka, stara baba to najlepiej niech zniknie ze społeczeństwa. O starych babach zaraz coś jeszcze powiem. Uważam, że to jest świetny temat i będę do tego wracać w podcaście, bo w ogóle określenie „stara baba” to trochę mi się z wiedźmą kojarzy, a wiedźma mi się z kolei kojarzy z taką postacią, która ma moc i jest cholernie niedoceniona przez społeczeństwo. A może właśnie doceniona i dlatego wykluczona, żeby nie przeszkadzała tym, którym przeszkadza. W każdym razie uważam, że stare baby są super.

Teraz kolejny rozdział napięć, które możemy w sobie czuć – napięcie o podłożu czysto somatycznym, czyli ciało i biologia. I to jest warstwa, o której w kontekście relacji mówi się chyba najmniej, a która najczęściej niszczy wieczory. Chociaż w sumie myślę, że niszczy wieczory nie tylko w relacjach, bo singlom też może niszczyć wieczory. Nasza biologia jest bardzo powiązana z psychiką. Nasz stan fizyczny bardzo mocno się łączy ze stanem psychicznym i nie możemy tego oddzielać. Przed każdą diagnozą i rozpoczęciem leczenia farmakologicznego warto przebadać siebie pod różnymi kątami, a nie tylko diagnozować depresję czy na przykład stany lękowe. Bo cóż to może być, co powoduje w nas napięcie? Otóż zaburzenia gospodarki hormonalnej, np.: choroby tarczycy (nadczynność, niedoczynność), perimenopauza, mocno natężone napięcie przedmiesiączkowe. To wszystko wpływa na poziom lęku, na drażliwość, na stany depresyjne. Możesz czuć wtedy fizyczne napięcie, drżenie wręcz, napięcie w klatce piersiowej i Twój umysł może próbować to zracjonalizować i szukać przyczyn w wydarzeniach zewnętrznych. A tak naprawdę to wydarzenia zewnętrzne czasem nawet mogą mieć się nijak do tego, co się w Tobie dzieje, bo po prostu Twoje hormony tak spowodowały. Pamiętajmy też o tym, że napięcie przedmiesiączkowe czy perimenopauza potrafią naprawdę odmienić nasz sposób reagowania. Dlatego warto mieć świadomość, że „tak mam” i że przyczyna leży w gospodarce hormonalnej. Ale oczywiście wiadomo, że nie wybielamy wtedy partnera, bo jeżeli jest jakiś mechanizm, który nas regularnie wytrąca z równowagi, to nie należy tego unieważniać.

Pamiętajcie, że może być wiele czynników naraz. I z jednej strony możemy mieć problem somatyczny albo jakieś niezałatwione sprawy z przeszłości i czuć napięcie w relacji. I jednocześnie partner też może generować napięcie. I na tym polega samoświadomość, że my szukamy tych czynników, właściwie wszystkich, jakie da się znaleźć, które mogą się na siebie nawzajem nakładać, bo często nie jest to czarno-białe. Nie jest tak, że jesteśmy w stanie wskazać, że on „to” robi i „to” mnie bardzo rani. Przyczyną jeszcze mogą być choroby somatyczne i ukryte stany zapalne, czyli na przykład przewlekły ból czy niezdiagnozowane nietolerancje pokarmowe, insulinooporność, chroniczne niewyspanie przez np. bezdech senny. To wszystko podnosi poziom kortyzolu we krwi, a kiedy poziom kortyzolu jest stale wysoki, jesteśmy w trybie walcz lub uciekaj. W tym trybie partner automatycznie przestaje być bezpieczną przystanią, a staje się potencjalnym zagrożeniem.

Jeszcze jedna rzecz istotna przychodzi mi do głowy, a mianowicie nierozwiązane bieżące problemy, np. finansowe. Czyli właściwie wpływa to na nasz stan psychiczny, ale przyczyna nie jest stricte psychiczna. Czyli takie problemy poza domem, które mamy nierozwiązane, a może w domu. Może też problemy z dzieckiem. Może trudna sytuacja. Może czyjaś choroba i martwimy się tą chorobą. Boimy się, czujemy mnóstwo emocji. Jesteśmy w związku z tym w trybie przetrwania. I czujemy się w tej sytuacji zupełnie niezrozumiani przez partnera. Oczywiście tutaj trzeba zacząć od komunikacji, która nie zawsze jest możliwa. Może być też oczywiście tak, że póki problem się nie pojawił, czyli na przykład choroba czy jakiś problem finansowy, to partner do nas pasował w tych dobrych i lekkich okolicznościach. Natomiast kiedy zaczęliśmy się mierzyć z problemami, to na przykład jakieś tam schematy tego partnera jeszcze bardziej nas obciążają. Ale może to nasze własne schematy nas obciążają, prawda? Tak też może być. Więc zobaczcie jak szeroki jest wachlarz możliwości, jeśli chodzi o przyczyny naszego obniżonego nastroju czy naszego napięcia. Poza przyczynami wynikającymi z zachowań partnera.

Jeszcze bym chciała nawiązać do sytuacji zanim wejdziemy w związek. Takiego wstydu, który w nas jest i przekonania, że nie zasługuję na miłość czy jestem niewystarczająca, jestem jeszcze niewystarczająca. Wtedy się wstydzimy jakiejś części siebie. Bardzo nie chcemy, żeby druga osoba odkryła jakąś, naszym zdaniem, niefajną prawdę o nas. Nie chcemy, żeby ktoś nas poznał. Wydaje nam się, że związek będzie wyglądał tak, że my po prostu będziemy się całe życie skutecznie maskować i ukrywać ten swój powód do wstydu. Zatem jeśli ktoś się zbliża, – taki ktoś jak Albert, czyli ktoś, kto chce tworzyć prawdziwą więź, głęboką – to on będzie powodował w nas mnóstwo napięcia, wręcz takie obrzydzenie. Bo to jest trochę tak, jakby chciał nas odrzeć z naszych masek – z takich osłon – wyciągnąć na światło dzienne to, czego się wstydzimy. A jeżeli ktoś chce nas zawstydzać, to tak jakby też nas chciał upokarzać. Więc ten człowiek może wydawać się odrażający. To wtedy nie będzie tylko lęk. Mówi się o lęku przed bliskością, prawda? O stylach przywiązania i na przykład lękowym stylu przywiązania. Ale ja bym tutaj nawiązała do innych emocji, które możemy czuć w takich sytuacjach, gdy czujemy się też zagrożeni przez drugą osobę i przez bliskość, czyli obrzydzenia. To jest jak próba takiego publicznego obnażenia, że „ja teraz chcę widzieć Ciebie całą, taką, jaka naprawdę jesteś, łącznie z tym, czego się wstydzisz i co Twoim zdaniem nie powinno wyjść na światło dzienne”.

Widzicie różnicę w tych historiach? Myślę, że wiele z nas ma problem z proszeniem o pomoc albo też po prostu braniem pomocy od innych, bo obawiamy się, że ktoś nam odbierze autonomię. Obawiamy się, że nastąpi ta pierwsza historia. W rezultacie często w ogóle nie pokazujemy swoich potrzeb. Nie pokazujemy swoich słabości i że sobie z czymś nie radzimy. Natomiast weźcie pod uwagę, że nie każdy człowiek chce nam odebrać autonomię pomagając. Niektórzy będą tacy, jak ten Albert-responsywny w historii przed chwilą – pomogą, ale autonomii od Ciebie nie będą chcieli zabrać, ani Twojej odpowiedzialności za Twoje sprawy. I w rezultacie zostawią Ciebie z kontrolą nad Twoim życiem, jednocześnie pomagając. I to jest super. To jest najlepsza pomoc. I to jest autentyczna pomoc. I teraz zobaczcie, jakby się w to jeszcze dalej zagłębiać, to możemy rozróżnić formy pomocy. Jedna jest skoncentrowana na tym, żeby Tobie było dobrze, a druga jest skoncentrowana na tym, żeby jemu było dobrze – żeby on mógł poczuć się ważny, mógł kontrolować sytuację, żeby podbudował sam sobie ego. I można powiedzieć, że mamy do czynienia z Albertem-responsywnym, czyli tym z tej drugiej historii, który pomaga, bo widzi autentyczną Ciebie. Jego punktem wyjścia są Twoje realne granice, potrzeby i Twoje dobro. Jeśli mówi: „Daj znać, jak mogę Ci pomóc”, A Ty odpowiadasz: „Dzięki, poradzę sobie sama”, to on to szanuje i się wycofuje. Jego poczucie wartości nie ucierpi. Natomiast pomoże, nawet jeśli coś będzie dla niego trudne, jeśli go poprosisz. I w takiej formie, o którą Ty poprosisz. Jeżeli będzie mógł, oczywiście – jeżeli będzie miał ku temu zasoby.

Natomiast taki pseudo-Albert, czyli ten dominujący, pomaga, bo widzi siebie w roli wybawcy. Jego pomoc nie jest dla Ciebie, tylko dla jego własnego ego, żeby mógł poczuć się potrzebny, silny, niezastąpiony. I kiedy odrzucasz jego pomoc lub chcesz ją jakoś zmodyfikować, czyli powiesz: „no nie, to nie ma być zielone, tylko seledynowe”, to on czuje, że go deprecjonujesz, odrzucasz go i w rezultacie może być zirytowany. A Ty możesz mieć poczucie winy, że takiej „wspaniałomyślności” nie przyjęłaś, tylko miałaś jeszcze jakieś roszczenia. Tylko pamiętajmy, że jeżeli ktoś nam pomaga, to jednak to my decydujemy o tym, czego potrzebujemy. Prawda? Ludzie nie mogą nam narzucić, w ogóle bez pytania nas o zdanie, czego nam dokładnie potrzeba. I teraz zobaczcie, może być tak, że pomoc paradoksalnie staje się przemocą. Pseudo-Albert dominujący stosuje właśnie taką agresywną pomoc. Sam podejmuje decyzję, po czym stawia Cię przed faktem dokonanym. Przykład: mówisz, że szukasz mechanika, a on bez pytania umawia Cię do swojego znajomego na drugim końcu miasta, nie pytając Cię o termin. I w rezultacie informuje: „wszystko załatwiłem – masz tam być we wtorek o 14”. Co tu się dzieje pod spodem? On unieważnia Twoją decyzyjność. Wysyła ukryty komunikat: Ty i tak zrobiłabyś to gorzej – ja wiem lepiej, czego potrzebujesz. To nie jest troska, tylko takie powolne odbieranie autonomii w białych rękawiczkach.

I wyrażając swoją potrzebę – jakby opowiadając o tym swoim problemie, gdzie w jakiś sposób potrzebujemy pomocy – możemy dostać różne reakcje drugiej strony. I to jest bardzo ważne, jaka będzie reakcja drugiej strony, bo ona nam już dużo powie o naszym partnerze, rozmówcy. Opowie nam, z kim mamy do czynienia. Albo da przynajmniej jakieś poszlaki. I zobaczcie, np. on proponuje, że przyjdzie Ci skręcić szafkę. Ty mówisz: „super, dzięki, ale zróbmy to w sobotę, bo w piątek mam ciężki dzień i chcę odpocząć”. I teraz, Albert-responsywny powie: „jasne, nie ma sprawy, dostosuję się – odpoczywaj w piątek”. Ale nawet jak mu ta sobota nie będzie odpowiadać, to zapyta: „no dobra, słuchaj, wiesz co, sobota mi nie bardzo pasuje, bo mam to i tamto, ale może sobota wieczór albo niedziela rano?”. I to jest okej, tak? Ustalasz z nim. On dopasowuje się do Ciebie. A Ty do niego. Szukacie wspólnie rozwiązania. Natomiast pseudo-Albert dominujący obraża się, irytuje. Rzuca tekstem: „no wiesz, ja tu sobie czas organizuję, żeby być miłym dla Ciebie, a Ty wiecznie masz jakieś <ale>. Radź sobie sama”. Czyli po prostu nie pasował Ci ten piątek, to kaplica, koniec – nie dostaniesz pomocy. A jeszcze pseudo-Albert dominujący się odetnie, obrazi i zniknie. Dramat, rollercoaster, a u Ciebie poczucie winy.

Myślę też, że kolejnym argumentem, dla którego trudno nam oczekiwać pomocy, prosić o pomoc, okazywać, że potrzebujemy pomocy jest obawa przed zaciągnięciem kredytu wdzięczności, o który się nie prosiło. I ten pseudo-Albert dominujący swoją nieproszoną, natarczywą pomocą bardzo często buduje u Róży niewidzialny dług wdzięczności. W przyszłości, podczas kłótni, użyje tego jako karty przetargowej. „Ja dla Ciebie wszystko robiłem. Pamiętasz, jak wtedy wszystko załatwiłem?”. Złapał Cię w sieć zobowiązań. I my często się zachłystujemy tym, co mamy w ogromnym deficycie. Jeżeli nikt nam nigdy nie mówił „kocham Cię” w naszym dzieciństwie, to będzie dla nas wielkim „wow!”, kiedy przyjdzie Mariusz i będzie mówił na każdym kroku „kocham Cię”, mimo że będzie zachowywał się tak, jakby nas nawet nie lubił. Ale my się zachłyśniemy tym „kocham Cię”. I tak samo jest z pomocą. Jeżeli długi czas jesteś singielką, może nawet całe życie masz poczucie, że ze wszystkim sobie musisz radzić sama i przychodzi taki koleś i mówi: „ej, słuchaj, ja to zrobię za Ciebie”, to na początku możesz poczuć naprawdę ogromną ulgę przecież. Chroniczna samodzielność, czyli bycie swoją własną menedżerką, hydraulikiem, obrońcą, żywicielem, to w pewnym momencie wycieńcza – generuje ogromne napięcie w układzie nerwowym. I wtedy pojawia się on – cały na biało – czyli ten pseudo-Albert dominujący. Bierze Cię za rękę i mówi: „ja się wszystkim zajmę, Kochana, Ty już nie musisz nic robić, odpocznij”.

Skąd w takim razie ten wgląd w siebie wziąć? Powiedziałabym, że z terapii. Myślę, że w dużej mierze tak. Ale pamiętajcie też, że terapia może nas też trochę wprowadzić w takie błędne poczucie, że ja już teraz to wszystko udźwignę. Teraz to już sobie ze wszystkim poradzę. Teraz to już nie muszę być taka czujna, bo przecież już nie jestem aż taka wrażliwa. Ponieważ z jakimiś tam nierozwiązanymi problemami z przeszłości, które mnie przytłaczały, sobie poradziłam i teraz to mam więcej zasobów, żeby znosić to bagno, które generuje Mariusz. Sama miałam z tym problem, przyznam szczerze, bo jak byłam i po studiach, i po terapii, to mi się wydawało, że jestem taką wielce „wyterapeutyzowaną” psycholożką, więc zniosę nie wiadomo co w relacjach z różnymi ludźmi, którzy generowali totalny chaos. To były takie „mariuszowe” relacje – i nie tylko „mariuszowe”, ale po prostu toksyczne dla mnie. Opowiadam o tym w dodatkowych odcinkach na Herohero, więc jeżeli jesteście zainteresowani wielce „wyterapeutyzowaną” panią psycholożką, to wskakujcie na Herohero na dodatkowe odcinki podcastu „Pokój w głowie – Wieczorne rozmowy”. Adres to herohero.co/pokojwglowie. Link znajdziecie też w opisie tego odcinka podcastu.

W każdym razie terapia może nam dać takie złudne poczucie, że teraz to ja już nie muszę tak bardzo w te swoje emocje się zagłębiać. A to nie chodzi o to. Chodzi o to, żeby za pomocą terapii przepracować stare schematy, trochę się odgrzebać z tych różnych niezałatwionych spraw, nieprzepracowanych tematów i docelowo móc na bieżąco przyglądać się sobie i wyciągać wnioski. Dlatego że nawet jeżeli my coś przeszłego przepracujemy, to przecież będą się nowe problemy pojawiać. Prawda? Nie mamy recepty, dzięki której możemy się czuć super i spokojni przez resztę życia. Spokój zresztą wynika z rozwiązywania bieżących problemów. A bieżące problemy będziemy widzieli wyłącznie dzięki temu, że będziemy dostrzegać swoje emocje i odczucia z ciała. Także nie bądź teraz sama dla siebie tym dorosłym z dzieciństwa, który nie znosi Twoich emocji, któremu ciężko jest znieść Twoje emocje. Twoje emocje są Twoim sprzymierzeńcem. One są Twoim kompasem tak naprawdę. Oczywiście my nie mamy za kompasem ślepo podążać, tylko jeszcze warto użyć mapy, w postaci uporządkowanych różnych wartości i przekonań. Ale sama mapa i kompas to za mało. Natomiast kompas jest czymś takim najbardziej pierwotnym, bo z emocjami się już rodzimy. Przekonań jeszcze nie mamy, kiedy się rodzimy. Mapy aktualizujemy, a kompasu się przecież nie aktualizuje. I emocje to kompas. Zresztą zrobiłam kurs „Emocje to kompas”. Emocje są po to, żeby nas prowadzić do spokoju. Nasze emocje mają nas doprowadzić do równowagi. Jeżeli Twoje emocje nie prowadzą Cię do równowagi, to znaczy, że coś tam nie zadziałało najlepiej i warto nad tym popracować. A prawdopodobnie jest tak, że zbyt dużo tych emocji ignorujesz. Czyli też można powiedzieć, że takiego idealnego wzorca co do tego, co należy robić w różnych sytuacjach, a czego nie należy robić, co będzie dla nas dobre, co będzie niedobre, nie szukamy na zewnątrz, tylko w sobie.

Zatem podsumowując, jeżeli przeanalizowałaś już różne przekonania, przeczytałaś mnóstwo książek, przeczytałaś jakieś blogi, przesłuchałaś podcasty, przeszłaś terapię, a nadal masz skłonność do tego, aby pakować się w złe dla Ciebie relacje, to prawdopodobnie za mało zaglądasz w siebie i nie wyłowiłaś przez to pewnie też jeszcze jakichś problemów do rozwiązania w Twoim życiu. W rezultacie też za mało sobie ufasz, deprecjonujesz być może swoje emocje i nadajesz ważność temu, co wcale nie jest takie ważne. Natomiast swoje odczucia i to, co się w Tobie dzieje, traktujesz, jakby było nieważne. A to wszystko jest bardzo ważne. To wszystko, co się dzieje w Tobie, prowadzi Cię do spokoju i równowagi. Jeżeli to zignorujesz, to będziesz się oddalać od spokoju i równowagi. I być może tego na początku takiej drogi jeszcze nie widać, ale jeżeli sobie zły kierunek wybierzemy – jeżeli chcę iść na północ, a idę na północny-wschód – to im dłużej będę w drodze, tym będę widziała większą rozbieżność między moim docelowym kierunkiem, takim najlepszym dla mnie kierunkiem, a tym, w jakim podążam. Także na kompas zerkamy codziennie, a nie tylko raz na kilka lat. Nie idziemy przez życie na automacie. I wgląd w siebie to jest absolutna podstawa.

Dziękuję Wam za przeczytanie tego odcinka. Zasubskrybuj sobie podcast „Pokój w głowie” w swojej ulubionej aplikacji podcastowej albo zasubskrybuj na YouTube, żeby nie przegapić kolejnych odcinków. Życzę spokoju i dziękuję wszystkim, którzy wspierają produkcję podcastu poprzez subskrypcję dodatkowych odcinków na platformie Herohero – dodatkowych odcinków, czyli „Pokój w głowie – wieczorne rozmowy”.

No dobrze, to lecimy z tymi gamechangerami. Oczywiście najczęściej typowane przez Was hasło, jako Wasz osobisty gamechanger, to: „im więcej o kimś myślisz, tym bardziej jest on zmyślony”. I jest odcinek o tym tytule, ale to właściwie się przewija przez cały podcast. Prawda? Kiedy odpływamy myślami, generujemy sobie wyobrażenia jakiejś sytuacji z daną osobą i potem właściwie to czujemy się tak, jakby te sytuacje naprawdę się wydarzyły. Możemy na przykład wyobrażać sobie fajne, przyszłe sytuacje, a nawet i ślub właściwie, z Mariuszem i czuć się tak bezpiecznie, jakby to naprawdę nastąpiło. I to bardzo sprzyja siedzeniu pod toi toiem. Bo skoro jesteście po ślubie i on był taki dobry, fajny, czarujący, miły, lojalny, uczciwy, to przecież ten toi toi to jakiś jednorazowy wybryk. Prawda często jest taka, że jego stałe działanie to jest siedzenie pod toi toiem, a jednorazowo się zdarzają dobre wybryki. Ale nasz mózg, wiecie, sobie tam coś wymyśla, generuje, bo tęskni za bliskością i miłością.

Na drugim miejscu natomiast była teoria orbit. I to pochodzi z odcinka pt. „Wywalać go z życia, czy nie wywalać?”. Jest o tym, że my jesteśmy takim Słońcem, gwiazdą i wokół nas są orbity – jest ich np. dziesięć. I nasi znajomi, przyjaciele, rodzina są ustawieni na tych orbitach w różnych odległościach od nas. I na pierwszej, drugiej orbicie są te absolutnie najbliższe osoby, najważniejsze. Na dziesiątej orbicie jest ktoś, komu byśmy powiedzieli „cześć”, mijając go na ulicy, ale nie wiemy, co u niego słychać, ani on nie wie, co słychać u nas. Czyli po prostu znamy człowieka, ale nic nas właściwie z nim więcej nie łączy, oprócz tego, że go znamy. A pomiędzy mamy całe spektrum zagłębiania się w relacje. I z Mariuszami jest taki problem, że my ich wstawiamy na pierwszą orbitę, chcemy go właściwie na siłę tam – na tej pierwszej orbicie – upchać, bo tak sobie wyobrażamy, że on się tam nadaje, bo w tych różnych fajnych, wymyślonych przez nas sytuacjach, potwierdził, że się nadaje na tę pierwszą orbitę. A on uporczywie nie chce się tam dać wepchnąć. I Mariusz tak naprawdę to się nadaje na orbitę, no może nie dziesiątą – chociaż pewnie niektórzy tak – tylko raczej na orbitę jakąś siódmą czy ósmą. Zawsze warto też patrzeć, jak ten człowiek nas traktuje. Jak my sobie odpuścimy starania o relację, to warto sprawdzić, co z tej relacji w ogóle zostanie. I to się łączy z kolejnym gamechangerem – „daj się zawieść i zobacz, co on z tym zrobi”. Pozwól mu, by Cię zawiódł i zobacz, co się wydarzy. Jeżeli Cię zawiedzie, to do kitu. To masz ważne informacje, że to może jednak nie to. Ale jeżeli pozwolisz mu, by Cię zawiódł, a on Cię nie zawiedzie, to super. Wtedy nie musisz nawet zmyślać. Prawda? No chyba, że to jakaś przypadkowa, jednorazowa sytuacja. Wiadomo, po jednej sytuacji nie wyciągamy wniosków o całokształcie człowieka.

I oczywiście historia toi toia jest gamechangerem według niektórych osób – pewnie według wielu nawet – bo ona jest dosyć znana. Jak ktoś się zgłasza na terapię, to zazwyczaj coś tam wspomina o tym, że siedzi pod toi toiem i jest np. Różą. Tak naprawdę to większość tych osób, które się do mnie zgłaszają na terapię, coś takiego mówi na wstępie. A ja się potajemnie bardzo wzruszam, kiedy spod tego toi toia odchodzą. Początek „toi toiowej” historii jest w odcinku 37. pt. „Czy mili i dojrzali mężczyźni są nudni?”. Pewnie większość z Was, słuchających tego odcinka, już dawno słyszała tę treść. Odcinek 37. – tam słychać wrzaski moich dzieci i mówię wolniej niż teraz. Taki przynajmniej jest mój subiektywny odbiór – mam wrażenie, że mówię tam wolniej. A dla osób, które nie wiedzą, o co chodzi z toi toiem, to jest to taka metafora. Róża z Mariuszem idą w góry. Góry to jest takie wyobrażenie fajnego życia i wspólnego rozwoju, działania w drużynie, wspierania się nawzajem. Idą zdobywać jakiś randomowy dwutysięcznik, ale Mariusz zamyka się na początku szlaku w toi toiu i, o niczym nie informując, po prostu stamtąd nie chce wyjść. Nie kontaktuje się z Różą. Niczego nie uzasadnia. I to jest taka metafora – jak ktoś chce dalej iść w relacji, to nie zawsze to się udaje, bo zależy jakiego mamy człowieka obok. Prawda? Jeżeli mamy kogoś, kto jest gotowy, kto jest otwarty na relacje z nami, dla kogo jesteśmy atrakcyjni, kto umie tworzyć relacje – już się nauczył tego na przykład i chce tworzyć relacje. Czyli pewnie gotowość do stworzenia relacji, chęć stworzenia relacji i chęć stworzenia relacji konkretnie z Tobą – to są takie główne czynniki. W Mariuszu tego nie ma, niestety. On może by i chciał, ale nie umie. I to nie jest też dobry czas dla niego.

Inny gamechanger z komentarza na Instagramie –„zastanawiałem się, dlaczego – mimo że odpuściłem toksyczną relację – jest mi tak ciężko”. Kluczem było zdanie: jesteśmy głodni potwierdzenia swojej wartości. I ta osoba od razu napisała, że jest to siódma minuta odcinka 178. – i jest to dla niego gamechanger. Nie sprawdzałam, czy to rzeczywiście jest siódma minuta. Zakładam, że jest to prawidłowa odpowiedź. I kiedy nam bardzo ciężko jest odpuścić jakąś relację, to najczęściej wcale nie jest to o tym człowieku, którego mamy odpuścić, tylko o nas. O naszym głodzie, o naszych niespełnionych potrzebach, o naszych tęsknotach, o nieprzepracowanych schematach z przeszłości. I jeszcze o tym, jak nam się wydaje, że relacja powinna wyglądać i co jesteśmy w stanie w relacji tolerować. Na przykład tolerujemy to, że ktoś nas odrzuca, że nas nie chce. Nie wydaje nam się to być przeszkodą w miłości.

Kolejny gamechanger – o idealnych ludziach – że nie ma ludzi idealnych. Idealne są pomniki, a pomników nikt nie kocha. „Dziękuję za te słowa” – napisała mi jedna ze słuchaczek. No tak, im bardziej próbujesz kreować się na ideał, tym bardziej jesteś sztucznym człowiekiem. Prawdziwi ludzie są emocjonalni, mają słabości, boją się pewnych rzeczy, nie radzą sobie z pewnymi rzeczami. Coś ich fascynuje, ekscytuje. Po prostu są tacy nielinearni i barwni. Natomiast jak się za bardzo starasz, to po pierwsze, wpychasz się w jakieś szufladki, przypinasz do siebie etykiety, zobowiązujesz się do stale tego samego sposobu zachowywania, takiej nadmiernej powagi. Generuje to właściwie nadmierną powagę w sytuacjach, które właściwie powinny pozwolić się wyluzować. Odbieramy sobie w ten sposób radość z życia. Odbieramy sobie naturalność i budujemy mur między nami a innymi ludźmi. Kochaliście kiedyś pomnik? Pomniki zazwyczaj się obejrzy i idzie dalej, za wiele o nich nie myśląc, prawda?

Dalej – zdecentralizowanie mężczyzn. Złoto. Tak, dla mnie to też było dosyć odkrywcze hasło, ponieważ moim zdaniem bardzo dużo treści się zawiera w tych dwóch słowach. Zdecentralizować mężczyzn. To jest dokładnie to, co musi zrobić Róża, żeby nie wrócić więcej pod toi toia. Ona nie musi tylko wywalić Mariusza ze swoich tęsknot i kopnąć tego toi toia, ale ogólnie też zdecentralizować mężczyzn, zająć się sobą, stworzyć sieć wsparcia, pewnie też wiele relacji z kobietami, tak żeby – w razie gdyby wchodziła w jakąś relację romantyczną – nie wchodzić tam z punktu takiego deficytu, braku, tak rozpaczliwie też poszukując kogoś, tylko żeby mogła tam wejść z pewnością siebie i spokojem. I była w związku nie dlatego, że musi, żeby nie być samotną, tylko dlatego, że po prostu chce, bo spotkała fajnego człowieka.

Inny – według was ważny – poruszony temat, to o tych takich skamieniałych czy zastygniętych mężczyznach. O tym, jak mężczyźni często funkcjonują emocjonalnie.  Że oni w środku gdzieś tam są prawdziwi, wrażliwi, ale w trakcie wychowania nauczeni zostali nie płakać i właściwie to często jeszcze może i tak mentalnie skopani, pobici za to, że płaczą. Więc to jest sroga nauczka za okazywanie emocji. I w ten sposób potem próbują tworzyć bliskie relacje. Bez emocji, choć w środku często się gotuje. I o tym mówiłam w 152. odcinku, który zatytułowany jest „Lęk przed bliskością u mężczyzn (czyli o Mariuszach, którzy nie słuchają tego podcastu)”. I na Spotify mam komentarz: „Mam na imię Mariusz. Słucham podcastu i ma Pani dużo racji”. Dziękuję Mariuszu.
Kolejny gamechanger – dosyć istotny myślę – że brak motyli w brzuchu na początku relacji jest zdrowy. No tak. Wiecie, ja nawet o tych motylach w brzuchu myślałam wczoraj i ja osobiście czuję łaskotanie w brzuchu, kiedy np. samolot startuje lub ląduje. Albo jak jadę rollercoasterem, ale on nagle zaczyna zjeżdżać szybko w dół. I jeżeli wiemy, że to jest bezpieczny rollercoaster albo samolot, który pilotuje ktoś, kto nie jest Mariuszem, to możemy umysłowo sobie powiedzieć, że jest to bezpieczna sytuacja. Ale zobaczcie, że tak naprawdę to łaskotanie w brzuchu może się pojawiać w sytuacjach, kiedy czujemy ekscytację z niepokojem. Taką, że tracimy grunt pod nogami tak naprawdę. Coś się dzieje w ogóle nie tak z grawitacją i naszym ciałem w tej grawitacji. I tak się właśnie dzieje z nami przez relację z Mariuszem. Ona po prostu nas na maksa poniewiera. Rzuca emocjonalnie w górę i w dół. Przeżywamy właśnie emocjonalny rollercoaster i stąd pewnie te motyle w brzuchu. One nie są objawem miłości, tylko są objawem emocjonalnego rollercoastera. A dobra relacja powinna nam dawać spokój.

Dalej idąc, kolejny gamechanger, jeden z ostatnich odcinków. „Tak wiele rzeczy, że nie wiem, co mogłabym napisać, ale obecnie to, że zastanów się, jakie wady jesteś w stanie zaakceptować w partnerze”. Tak, mówiłam o tym w odcinku 198., że ideał nie istnieje, czyli że nawet kiedy spotkamy Alberta, to on nie będzie idealny. Będzie nas czasem ranił, będzie nas irytował i robił rzeczy, które nie będą nam się podobać. Nawet Albert. Nawet on nie jest idealny, wyobraźcie sobie. Liczy się całokształt tego, co my mamy z tej relacji i czy mimo tego, że on np. rozpierdziela swoje skarpety po domu i nie chce przestać, to w tej relacji jest mi lepiej, niż jak jestem singielką, czy gorzej. Bo wiecie, to rozwalanie skarpet może być szczegółem w porównaniu z tym, co my dostajemy z tej relacji, co nam jest łatwiej robić w tej relacji, co możemy sobie razem zaplanować i jaką drogę razem przejść. Wtedy te skarpety to jest taki nieistotny szczegół właściwie. Choć przyznam, że denerwujący.

Kolejny gamechanger według Was to, że najlepiej zająć się sobą, a nie Mariuszem. To odarcie ze złudzeń, że Mariusz się zmieni. I tutaj mam obok drugiej osoby właściwie na ten sam temat odpowiedź. Pozwól im być takimi, jacy są i idź własną drogą. To pewnie było w wielu odcinkach, ale gdzieś tak bliżej początku podcastu „Pokój w głowie” – o odpuszczaniu pewnie coś było. No właśnie, jak mamy taki rozstaj dróg, skrzyżowanko – idziemy sobie drogą, potem mamy jedną drogę w lewo, drugą w prawo i Ty się zatrzymujesz, a Mariusz sobie odchodzi, to jest Ci bardzo smutno, że on sobie poszedł. Ale może to trzeba zaakceptować, że to nie jest Twoja droga – ta, którą on poszedł. Może on chciał iść w prawo, a Ty w lewo – albo na odwrót. I dopasowani do Ciebie ludzie będą właśnie tam po lewej. Może nie od razu za pierwszym winklem czy za pierwszą skałą, tylko trochę dalej. Wsłuchaj się w siebie po prostu. Wtedy będziesz wiedzieć. Wsłuchaj się w swój kompas wewnętrzny. On Ci będzie mówić, czy dobrze idziesz, czy źle.

A właśnie, przecież jeszcze po drodze stworzyłam kurs „Emocje to kompas” z taką bazową, podstawową absolutnie psychoedukacją, od której zaczynam psychoterapię. Są też trochę bardziej wypasione wersje tego kursu z webinarami o odpuszczeniu Mariuszów, ale podstawowa wersja jest właśnie wstępem do psychoterapii.
Kolejny gamechanger – kochałam nie człowieka, a wyobrażenie o nim. To jest powiązane z jednej strony z tym, że im więcej o kimś myślisz, tym bardziej jest on zmyślony. Ale był też taki odcinek „Przepraszam, pomyliłam Pana z kimś innym”, że właśnie zakochujemy się w wyobrażeniu i potem możemy nagle się ocknąć i zorientować, tak jak w filmie „Piękny umysł”, że to chyba nie jest prawdziwy człowiek, bo trochę nielogiczny. Czyli taka deidealizacja następuje. Czy inaczej mówiąc, urealnienie Mariusza.

Mam też tutaj taką odpowiedź: gamechangerem jest, jakie zachowania są dobre w relacjach, a jakie nie. To myślę, że tutaj chyba nie było jednego odcinka, tylko to się w różnych odcinkach przewijało. Na przykład był taki odcinek o tym, jak on odwołuje spotkanie, to co wtedy? Albo jak planuje z Tobą czas. W jaki sposób planuje i czy w ogóle planuje? I że inaczej odwołujemy i planujemy wobec ludzi na orbicie pierwszej, a inaczej robimy to wobec ludzi na orbicie np. ósmej czy dziesiątej.
Gamechangerem było to, że takich typów jest więcej, czyli Mariuszów. No wiecie, myślę, że to jest dosyć powszechna historia, że jak już się uwikłamy w tego Mariusza, to nam się wydaje, że tylko ja tak mam. A potem się okazuje, że to jest podobna historia tak wielu kobiet – nie tylko kobiet zresztą – i tak wielu tych Mariuszów niestety jest pozamykanych w tych kiblach. Tylko siedzą tam, zajmują i nie można skorzystać.

Kolejna ważna rzecz według Was to, żeby oceniać jakość relacji, a nie partnera. To też był jeden z ostatnich, najnowszych odcinków. O właśnie, odcinek 192. – „Zamiast oceniać jego, oceń jakość relacji”. Ale to już się pewnie będzie i przewijać w przyszłości. Tutaj już wspomniałam, że dobra relacja to spokój, a nie motyle w brzuchu, ale jedna z Was też napisała, że miłość to nie motyle w brzuchu, tylko spokój. Tak, dobra relacja i miłość dają spokój. Dobra miłość daje spokój, a zła relacja ten spokój odbiera.
Gamechangerem był też odcinek podcastu, gdzie przeczytałam opowiadanie jednej ze słuchaczek o śmieciowych prezentach i nazywaniu wprost i uczciwie śmieci śmieciami. Super to opowiadanie jest i to znajdziecie w odcinku 195. pt. „Miałam na imię Róża…”. To jest właśnie o takim urealnieniu Mariusza. O skonfrontowaniu wyobrażonego Mariusza z rzeczywistością i o daniu sobie prawa do tego, żeby jednak tego prawdziwego Mariusza nie chcieć mieć w swoim otoczeniu. Bo on czasami nie nadaje się nawet na kolegę, już nie mówiąc o przyjaźni albo związku, jak już zorientujemy się, kim ten człowiek jest. Może być tak, że ma zupełnie inny system wartości. Traktuje ludzi, w tym nas, tak jak my byśmy nikogo nie potraktowali i robi różne głupie, bezsensowne rzeczy i świństwa innym. I nie chcemy mieć takich przyjaciół. Pewnie od przyjaciół wymagamy więcej, niż ten Mariusz jest w stanie dać. Z tego wniosek wtedy, że nie nadaje się nawet na przyjaciela, ani na kolegę.

My niestety mamy uwagę skierowaną nie na to, na czym warto się skoncentrować, poznając człowieka. Kierujemy uwagę na to, co nieważne, a pomijamy to, co ważne. Pamiętajmy o tym, że miłość to jest akcja – miłość to działanie, miłość to czasownik – więc jeżeli kierujemy uwagę na coś statycznego, czyli wygląd, status społeczny, ile zarabia, jak bardzo jest elokwentny w towarzystwie, zamiast na akcję, czyli czy Twoje ciało przy tej osobie jest rozluźnione, czy on działa w zgodzie z tym, co mówi, czy jest jakiś proces, czy dba o rozwój tej Waszej relacji, czy podejmuje działania, które sprzyjają rozwojowi tej relacji, czy coś planuje dla Was, co się miałoby wydarzyć, czy dotrzymuje też tych obietnic. Zamiast na realną obecność, kierujemy uwagę na deklaracje, np. na wielkie słowa, obietnice w stylu: „zmienię się”, „jesteś jedyna”. To jaki potrafi być czarujący, gdy mu zależy. Natomiast ignorujemy realną obecność lub nieobecność, czyli czy ten człowiek jest przy Tobie, gdy gasną światła, gdy masz gorszy dzień i nie masz siły być fajna. Kierujemy uwagę na fajność zamiast na bezpieczeństwo, czyli np. na to, że jest duszą towarzystwa, że ma pasje, że jest podziwiany przez innych – czyli na jego obiektywną atrakcyjność dla świata. A zaniedbujemy to, czy po spotkaniu z nim czujesz się doładowana energią, czy raczej musisz odchorować to spotkanie, tę relację, w samotności przez kolejne dwa dni. Albo może czujesz po prostu smutek, jakiś niedosyt. Liczysz, że coś w końcu się wydarzy, ale tam się nic nie dzieje, tylko tak ślizgacie się po prostu po powierzchni tego, co Ty byś naprawdę chciała uzyskać z relacji. Bo z nim się da tylko tak płytko. Możemy też kierować uwagę na jego skomplikowaną przeszłość, trudne dzieciństwo. Często też tym trudnym dzieciństwem go usprawiedliwiamy.

Możemy kierować uwagę na jego potencjał, czyli kierujemy uwagę na to, co było i na to, co mogłoby się wydarzyć, a zaniedbujemy teraźniejszość, czyli np. fakt, że mimo tego wszystkiego, całej tej przeszłości, ten człowiek nic nie zrozumiał, niczego się nie nauczył, nie ma zamiaru się nauczyć, nie ma zamiaru poodkręcać konsekwencji tej trudnej przeszłości, które ona na nim wywarła. I w rezultacie wnosi do Twojego życia jakieś bagno i wielki bajzel zamiast wsparcia i szacunku.
I wiecie co, ja sama się kiedyś też koncentrowałam nie na tym, co trzeba. O tym opowiadam w dodatkowych odcinkach podcastu „Pokój w głowie”, czyli „Pokój w głowie – wieczorne rozmowy”, których możecie sobie posłuchać na platformie Herohero. Link do tych odcinków znajdziecie na początku opisu tego odcinka podcastu. Ale powiem też tutaj, to jest herohero.co/pokojwglowie.

Wracając do tematu. Często gubimy się w tym, co widać gołym okiem, czyli uroda, prestiż, wspólne pasje, fajność tego człowieka. Zapominamy natomiast o tym, co jest niemierzalne,  czego nie widać i czego tak naprawdę to nikt poza Tobą nie zobaczy -czyli o tym, na ile bezpiecznie się czujesz w relacji. O tym, czy musisz z nim się obchodzić jak z jajkiem, czy chodzić na paluszkach, czy po prostu oddychasz przy nim swobodnie. I teraz jak spotkasz takiego nieidealnego Alberta i nie wiesz, co z tym zrobić, czy on właściwie jest Albertem, czy nie jest Albertem, to pamiętaj: Mariusz – Albert to jest spektrum. I to, jak się możesz czuć przy człowieku, też jest spektrum. Natomiast przy Albercie raczej będziesz się czuć dobrze. A być może wyznacznikiem, czy jest wystarczająco dobrze, jest to, o czym wspominałam w tym odcinku – i też w wielu wcześniejszych – że po prostu ma Ci być przy nim lepiej niż wtedy, kiedy jesteś singielką.

A wiesz jaka jest przyczyna, dla której tak bardzo się koncentrujemy na tym, że on ma być taki fajny – na fajności tej drugiej osoby. Otóż boimy się tego, co inni o nas pomyślą, z powodu takiego, że wybraliśmy dokładnie tego człowieka. Jak wybierzemy sobie kogoś fajnego, to pomyślą, że jesteśmy fajni, skoro wybraliśmy kogoś tak fajnego i jeszcze on nas chciał. Natomiast jak wybierzemy sobie kogoś, kto nie robi piorunującego wrażenia, to mamy obawę, że będzie to źle o nas świadczyć. I ludzie pomyślą, że my też jesteśmy niefajni. Czyli w sumie to sednem wcale nie jest fajny Mariusz – czy tam fajny Albert – tylko to, co Ty o sobie myślisz i na ile uzależniasz swoją samoocenę od opinii innych, więc też na ile chcesz świecić odbitym światłem, na ile czujesz, że masz swój własny blask i on jest wystarczający. Czyli znowu właściwie sprowadza się to do decentralizacji mężczyzn w Twoim życiu. Jeżeli Ty jesteś w centrum, a Twój facet na Twojej orbicie, to co to za różnica, czy on jest fajny czy niefajny, bo Ty i tak jesteś w centrum, jesteś Słońcem i układasz sobie relacje z ludźmi i nie jest ważne, co oni o nim myślą. Jeżeli Ty kogoś kochasz, a ci ludzie źle o nim myślą, to pewnie do rozważenia – ale nie do rozważenia, kto jest fajny, tylko w jakiej relacji, jak się czujesz. Prawdopodobnie, jeśli Albert jest okej, to ta relacja z nim nie będzie wymagała od Ciebie zerwania kontaktów z dotychczasowymi znajomymi. No chyba, że byli jacyś naprawdę megatoksyczni, ale to już jest skrajność.

Bridget poznała tego Darcy’ego i okazało się, że on jest taki idealny, ale nie idźmy w tę stronę. Tak jak mówiłam, to jest spektrum. Żaden Albert nie jest idealny. Nie, nie, nie. Jeżeli szukasz ideału, jeżeli przedefiniujesz sobie tę nudność Alberta na to, że to jednak tylko takie pierwsze wrażenie, a tak naprawdę to on jest ciekawy – bo tak się rzeczywiście dzieje w przypadku Alberta – to mimo wszystko on nadal ma wady, których Ty jeszcze nie odkryłaś, o których jeszcze nie słyszałaś i których doświadczysz może za tydzień, może za pięć tygodni, może za rok, a może za trzy lata. Naprawdę nie ma idealnego Alberta. Idealny Albert nie istnieje. I myślę, że my tak naprawdę, wyobrażając sobie jakiegoś idealnego dla nas partnera, po pierwsze, nie mamy iść w żadne idealizacje i wyobrażać sobie idealnego człowieka, tylko właściwie warto sobie zadać pytanie, nie „jaki on ma być?”, czyli „jakie ma mieć zalety?”, tylko myślę, że bardziej trafnie byłoby sobie odpowiedzieć na pytanie „dokąd ja w ogóle zmierzam?”. Po co mi związek i, w takim razie, jaki człowiek do tej mojej drogi będzie dopasowany? Bo jeżeli idziemy w tym samym kierunku i jesteśmy w stanie ze sobą współpracować, to super – właśnie o to chodzi. I to wcale nie jest takie istotne, jakie ktoś ma cechy. Chyba że są takie cechy, które są dla nas toksyczne i nie możemy przez to żyć, i w życiu nie zaakceptujemy. Tu też myślę, że trzeba uruchomić taką samoświadomość i właściwie to nie wpatrywać się w tego Alberta i jego analizować, tylko siebie – swoje odczucia, swoje reakcje – żeby oddzielić to, co jest o nim, od tego, co jest o mnie.

Okej, ale oprócz tego, jaką drogą chciałabym, żeby on zmierzał i na ile ta droga ma być kompatybilna z moją, jest jeszcze druga rzecz. Drugie pytanie, które warto sobie zadać, poszukując takiego dobrego dla siebie partnera – jakie wady jestem w stanie zaakceptować i jakie wady ta osoba może mieć? Pomimo jakich wad, jestem w stanie kogoś pokochać? I może być tak, że tutaj odkrywamy coś ważnego. Bo jeżeli Ty powiesz sobie – nie, nie, on przecież ma nie mieć wad. Skoro już pozwoliłam na to, żeby taki nudny był – jak to Albert – i miał krzywy ząb, to więcej wad ma nie mieć, bo już tamte zaakceptowałam i może nawet przedefiniowałam w zalety. Ta nudność okazuje się, że jest tak naprawdę nieeksponowaną ciekawością, atrakcyjnością nieeksponowaną, no to on ma nie mieć więcej wad. Ale to nie jest prawda.

Jeżeli nie jesteś w stanie zaakceptować wad w drugim człowieku, to prawdopodobnie nigdy nie stworzysz trwałego związku. Więc jeżeli chcesz stworzyć trwały związek, to musisz niestety być w stanie zaakceptować to, że ktoś czasami coś palnie od czapy, zrobi coś głupiego, popełni błędy, rozpłacze się, będzie miał słabości, nie poradzi sobie z pewnymi sytuacjami, uruchomi jakieś swoje stare schematy rodzinne, zachowa się w idiotyczny sposób, o czymś zapomni, będzie miał problemy z koncentracją, może będzie przejawiał objawy dysleksji, może spektrum autyzmu, może ADHD albo jakieś różne inne objawy. Przecież wśród nas jest teraz tyle osób niezdiagnozowanych, prawda? A może po prostu jest inny niż ludzie, z którymi miałaś zawsze do czynienia w swoim domu i nie pasuje. Może wykracza poza granice tego, co było w Twoim domu tolerowane. A może jest pyskaty i nie jest uległy. A może właśnie jest zbyt uległy. Takie poznawanie drugiego człowieka – uczciwe poznawanie – kiedy on naprawdę nam ufa i się odsłania, pokazuje prawdziwego siebie, ze swoimi słabościami, ze swoimi emocjami, z tym, z czym sobie nie radzi, to jest trochę takie otwieranie puszki Pandory. I wtedy albo to bierzemy, albo nie bierzemy. Wiadomo, że tutaj nie ma co podejmować jednej decyzji na zawsze, choćby nie wiem co, bo jeżeli ktoś np. okaże się przemocowcem albo wykaże jakieś problemy, których nie ma zamiaru w ogóle rozwiązywać, a nawet o nich rozmawiać, no to słabo, co nie? Natomiast każdy problem można przegadać i się zastanowić, jakie najlepsze rozwiązanie dla nas jesteśmy w stanie zastosować. Tak żeby nikt jakoś szczególnie nie ucierpiał i żeby wszyscy w rezultacie mieli korzyści albo nie mieli nadmiernych strat. Ale tak to będzie.

Jak już zaakceptujesz jakiegoś Alberta, to i tak prędzej czy później on zrobi albo powie coś, co Ci się nie spodoba. Tak że nie liczyłabym w realnym życiu na to, że ten cichy, wycofany facet okaże się być – po bliższym poznaniu – słynnym, bogatym prawnikiem, który sobie ze wszystkim radzi. Nie, to tak nie wygląda. To jest tylko fikcja. Ale co się może okazać po bliższym poznaniu? Mimo że ten człowiek ma słabości, mimo że sobie z czymś nie radzi – to tak jak wspomniałam – jest w stanie przegadać problem, jest w stanie poszukać rozwiązań, uwzględniając to, jak Ty się czujesz. Jest w stanie poszukać pomocy, jeżeli sam nie umie czegoś ogarnąć. Jest w stanie przyznać, że ma jakiś problem. Jest w stanie przyznać się do błędów. Jest w stanie przyznać się do słabości. To wszystko, moim zdaniem, świadczy o ogromnej sile. I nie brak słabości i wad jest siłą, tylko możliwość rozwiązywania problemów, które być może jakieś nasze właściwości generują bardziej, niż właściwości randomowego Kowalskiego.

I mamy wyjazd. Wyjazd rozpoczyna się tym, że wszyscy jadą w Tatry pociągiem. Poprzednia część tej historii była w Tatrach, więc trzymajmy się Tatr. Pojawia się Mariusz i te wszystkie jego kumpele. I widać od razu, że one chyba nie są do niego neutralnie nastawione – trochę tam ze sobą flirtują, sobie tak dogryzają, dokuczają z uśmiechem na twarzy. Widać jednak, że między nimi to nie jest zwykła kumpelska relacja, tylko taka trochę podobna do tej relacji z Różą. Kumpelę organizującą wyjazd nazwijmy Marianną. Nie wiem, czy tu już w tym podcaście jakaś Marianna się przewinęła – wydaje mi się, że chyba nie. Widać, że Mariusz i Marianna jakoś mają się ku sobie i w rezultacie Mariusz olewa Różę. Mariusz potrafi jednak doskonale odgrywać empatię, więc co jakiś czas podchodzi do Róży, która siedzi już trochę przybita, bo źle to na nią wpływa, gdy na to patrzy. On to widzi i ją pyta: „jak się czujesz?”. I z jednej strony ona czuje się źle z jego powodu. Przecież mu nie powie wprost, jeszcze w ogóle na oczach Marianny, że źle się czuje z tym, że mają się z Marianną ku sobie. To dopiero początek wyjazdu. Róża po prostu męczy się w środku i żałuje właściwie już na samym początku, że wybrała się na ten wyjazd. Dopiero do niej dociera jaką głupotę zrobiła. Ale jeszcze z drugiej strony można mieć nadzieję, że Róża się postara i jednak przebije Mariannę swoją wspaniałością i odwróci uwagę Mariusza ku sobie. Więc Róża się stara. Trochę go zagaduje. Skoro już zapytał, jak się czuje, to Róża wykorzystuje moment. Nawiązuje rozmowę – gada, gada, gada, coś tam go pyta. Po prostu chce go utrzymać jak najdłużej przy sobie. Ale Mariusz w rezultacie ciągle odchodzi i wraca do tej Marianny. I tak im mija podróż pociągiem.

Są już w tych górach. Następnego dnia ma się odbyć wycieczka. Znowu na jakiś randomowy dwutysięcznik. I start, o dziwo, wyobraźcie sobie, jest z tego samego punktu, z którego odbywała się wycieczka Róży i Mariusza. Ta, podczas której on zamknął się w toi toiu i w rezultacie nigdzie nie poszli. No i co? Jadą w to samo miejsce. Róża jest już bardziej przygotowana. Mariusz z Marianną tak średnio. Mariusz wydaje się mieć dokładnie takie samo podejście jak poprzednio, czyli nie ma ze sobą przygotowanych żadnych kanapek ani herbaty. Zakłada, że wszystko można kupić w schronisku. Róża natomiast tym razem poszła po rozum do głowy – zrobiła sobie kanapki i herbatę do termosu. Więc i tak już jest lepiej. Jest trochę lepiej. Daje jej to trochę poczucia bezpieczeństwa, ale jednak strasznie ją to uwiera, co ona widzi. W każdej minucie tego Mariusza z Marianną widać po prostu, że oni chyba coś ze sobą kręcą i to tak ostro, i ta relacja nie zakończy się z tym wyjazdem. Róża zeszła na dalszy plan. Miała nadzieję, że odzyska Mariusza, ale chyba to się nie stanie. Róża czuje się gorsza – czuje się beznadziejna. Wyruszają w góry wszyscy razem. Patrząc po twarzach, można odnieść wrażenie, że ta relacja Mariana i Marianny nie podoba się jeszcze jednej kumpeli. Jest jakaś małomówna i naburmuszona. Również Stokrotka. Trudno. Róża ze Stokrotką czują się w podobny sposób, ponieważ Mariusz wybrał tamtą. Mariusz wybrał Mariannę. Jakoś trzeba iść z tym bólem, skoro już się zdecydowałam. Idziemy.

Wyruszyli. Człapią, człapią, człapią. Trochę ze sobą gadają. Róży nie chce się z nikim gadać, bo się czuje beznadziejnie. Najchętniej stamtąd by uciekła. Docierają do tych toi toiów – do tego etapu, gdzie Mariusz się poprzednio zamknął. I Mariusz mówi, że skorzysta. Marianna mówi, że też skorzysta. No i co? Wchodzą do jednego toi toia, wyobraźcie sobie. I siedzą tam. Reszta też skorzystała, ale już wyszła i czeka na Mariusza i Mariannę. A tamci nie wychodzą. Mija czas. Zegar tyka. A tamci nie wychodzą. Czyżby Mariusz wreszcie znalazł osobę, która jest do niego dopasowana? Czyżby Mariusz wreszcie znalazł osobę, która chciałaby prowadzić takie życie jak on, która chciałaby w ten sam sposób wędrować po górach, czyli tak naprawdę to nie wędrować, tylko siedzieć w kiblu? Chyba tak. Wygląda na to, że oni po prostu do siebie pasują. Róża nie pasuje. A Marianna do Mariusza pasuje.

Czy Marianna jest lepsza? A może Marianna jest po prostu inna? Czy Róża chciałaby siedzieć w tym kiblu? Z jednej strony jej się wydaje, że byłaby w stanie porzucić swoje marzenia dla tego Mariusza, bo Mariusz jest przecież taki wspaniały, ale z drugiej jest trochę wkurzona w środku, w swym wnętrzu. Dlaczego miałaby coś zmieniać?
Kto jeździ w góry po to, żeby siedzieć w kiblu? Po co oni w takim razie zorganizowali tę wycieczkę w góry? – Myśli sobie Róża. Czyżby się okazało, że znowu uwierzyła w potencjał Mariusza? Czy potencjał Mariusza jest tym samym co potencjał Marianny? Czy realny zakres działań Mariusza pokrywa się z realnym zakresem działań Marianny? Czy punkt, do którego w górach jest w stanie dotrzeć Mariusz, jest tym samym punktem, do którego dociera Marianna?
– A może oni tak chcą? – Stokrotka mówi do Róży.
– Co? – Pyta Róża, nagle zaskoczona, że Stokrotka zaczęła się odzywać.
– Oni chyba tak chcą. No skoro się tam zamknęli i nie wychodzą, to chyba tak wybrali. Prawda? To jest ich decyzja. Ich świadoma decyzja, że będą tam spędzać czas. Czy my tutaj musimy zostać? Może po prostu oni do siebie pasują, a my nie pasujemy.
Więc Róża, Stokrotka, inne kumpele i inni kumple postanawiają zostawić Mariusza i Mariannę w tym kiblu i po prostu iść dalej, żeby zjeść kanapki gdzieś w okolicy szczytu randomowego dwutysięcznika, a nie siedzieć pod toi toiem i marznąć.