I teraz zastanówmy się, jaki może mieć to wpływ na dzieci urodzone w takich okolicznościach. Przypominam, gwałt to jest brak zgody. Nawet jeżeli matka zgodziła się uprawiać seks z ojcem po to, żeby się odczepił, odwalił od niej, żeby mieć święty spokój, to zobaczcie, że to tak naprawdę może i jest pozorna zgoda, ale wewnątrz ona też nie czuła zgody, więc czuje się tak samo jakby tej zgody nie udzieliła. I też może być dla niej to odczuwane jako gwałt. Jako zawłaszczenie jej ciała. Jako odebranie jej kontroli nad jej własnym ciałem. Konsekwencje dla dzieci mogą być naprawdę bardzo szerokie, głębokie, wielowymiarowe – psychologiczne, społeczne, relacyjne.

I jeśli chodzi o konsekwencje psychologiczne, to mogą one mieć związek z zaburzoną relacją z matką. Ponieważ taka matka może mieć trudność w nawiązaniu więzi z dzieckiem, którego wcale nie chciała mieć, jeśli kojarzy jej się ono z gwałtem albo właśnie jeśli w ogóle nie podjęła decyzji na temat tego, że ona chce zostać matką. Może to skutkować stylem przywiązania podszytym lękiem u dziecka. Czyli na przykład unikający, lękowy, ambiwalentny styl przywiązania. Taki styl przywiązania, który nie będzie stylem bezpiecznym. Dziecko oczywiście nie będzie tego rozumiało, dlaczego czuje się niechciane emocjonalnie, mimo że fizycznie było zaopiekowane. I myślę, że to jest wielka tragedia – czuć się, jako małe dziecko, jako intruz na świecie z powodu tego, jak jestem traktowana przez moją matkę, przez moich rodziców. I myślę, że w dorosłości wiele osób nadal tak się czuje – jestem tutaj intruzem, jestem niepotrzebna, nieważna. Dlatego jestem skłonna czekać na kogoś po toi toiem, bo przecież nic więcej mi się nie należy. To było, jakby co, nawiązanie do odcinka 37. podcastu „Pokój w głowie”.

Kolejna konsekwencja dla dziecka to oczywiście obniżone poczucie własnej wartości. Może ono chłonąć taką atmosferę wstydu, odrzucenia, napięcia, której nie rozumie. Zobaczcie, że ono powstało w sytuacji, która wiąże się z ogromnym wstydem. Jest czymś, o czym matka nie może powiedzieć na głos. Właściwie to nawet nie może myśleć. Ona musi udawać, że to był seks małżeński i nie może tego nazwać gwałtem. Szczególnie jeżeli są lata 80., 90. czy jakieś tam wcześniejsze. Jej ciało, po prostu, należy do jej męża i tutaj nie da się nic zrobić.

Kolejne konsekwencje dla dziecka, wynikające z tego sposobu poczęcia, bycia narodzoną czy narodzonym, to konsekwencje relacyjne i emocjonalne, czyli brak zdrowych wzorców relacji. Jeśli gwałt małżeński był częścią długotrwałego wzorca przemocy domowej, dziecko będzie dorastało, obserwując toksyczną relację opartą na dominacji uległości i strachu. Czyli taką stricte patriarchalną. Tradycyjnie patriarchalną. Często towarzyszy temu niewypowiedziana przemoc emocjonalna, milczenie, lęk, przemoc ekonomiczna też, wrogość między rodzicami. W rezultacie, nie ma co się dziwić, że takie dziecko będzie miało trudności z rozumieniem i regulacją emocji, bo jego rodzice też mają te same problemy. I takie dzieci, dorastające w atmosferze chronicznego stresu, mają zaburzoną reakcję układu nerwowego. Mają w ogóle bardzo mocno przesuniętą granice tego, co im się wydaje, że jest okej, jest dopuszczalne i bezpieczne, a tego co jest niebezpieczne i niedopuszczalne. I jeżeli ktoś dorastał w rodzinie przemocowej, to często w swoich dorosłych relacjach jest w stanie przymknąć oko na przemoc. A nawet jeżeli nie przymyka oka na przemoc fizyczną, to psychiczną jest w stanie zaakceptować. Bo to tylko gadanie, a gadanie przecież nie jest biciem. A że gadaniem można kogoś zabić, to już jest osobny temat.

Kolejna rzecz, w którą warto się zagłębić, to są traumy międzypokoleniowe. Zobaczcie, jeżeli ta matka żyje w traumatycznym dla niej małżeństwie, gdzie jej ciało do niej nie należy i dzieje się z nią właściwie wszystko, co chce ten drugi człowiek, a ona na to nie ma wpływu, to traumy przekazujemy transgeneracyjnie. Teraz mówi się o tym coraz więcej. Traumy przekazujemy ponoć nawet biologicznie – w naszym DNA. I na tym polega ewolucja człowieka, że my, po prostu, z pokolenia na pokolenie przekazujemy różne informacje w naszych genach, które miałyby pomóc przetrwać kolejnym pokoleniom. Jeżeli spotka nas jakieś traumatyczne wydarzenie, to my się uczymy żyć – szczególnie jeżeli jest to taka przewlekła trauma i to się dzieje długi czas – w trybie przetrwania dopasowanym do tej traumy. I ponoć przekazujemy kolejnym pokoleniom również informacje, jak żyć w takim trybie przetrwania. Nie jest to moja działka. To jest epigenetyka. Jeżeli chcecie, poszukajcie sobie takich informacji. Jest pełno książek na ten temat. I myślę, że temat jest bardzo fascynujący.

Natomiast to, co ja mogę powiedzieć, to że traumy międzypokoleniowe pokazujemy też swoim przykładem, bo my najwięcej, tak naprawdę, uczymy się z zachowań naszych rodziców. Przyglądamy się im. To, co mówią, nie jest aż tak ważne, jak to, co robią. Jeżeli obserwujemy taką matkę, non stop funkcjonującą w trybie przetrwania albo dopasowaną swoim sposobem życia do jakichś traumatycznych wydarzeń, to dla nas to jest oczywiste, że tak należy żyć. I też będziemy w ten sposób funkcjonowali. Plus, na pewno, będzie ona wypowiadała treści tożsame z tym, jak się zachowujemy – takie wspierające właściwie ten jej schemat zachowania. Czyli, na przykład, jakieś pełne obrzydzenia względem mężczyzn albo pełne lęku względem mężczyzn. Albo też przepełnione poczuciem tego, że kobiety są gorsze od mężczyzn.

I zobaczcie, w jaki sposób dziewczynka ma stworzyć fajną relację, opartą na partnerstwie, jeżeli całe życie była karmiona tego typu komunikatami. Całe swoje dzieciństwo. I tak samo zresztą jest z chłopakiem. Jeżeli on widzi, że mężczyźni są straszni, kobiety są słabe, to właściwie też musi to wszystko zresetować, zakwestionować i odkryć od nowa, żeby móc zbudować partnerską relację, bo pewnie nie ma ani jednej konstruktywnej informacji na temat tego, jak budować partnerski związek. No i pamiętajmy też o tym, że w społeczeństwach, gdzie temat gwałtu małżeńskiego jest marginalizowany. Nie mówi się o tym. Same zgwałcone kobiety nie wiedzą, że są zgwałcone. Wydaje się im, że wszystko jest w porządku. Ofiary wtedy często pozostają bez żadnego wsparcia. Dzieci dorastają w klimacie milczenia i zaprzeczania przemocy. Czyli, tak naprawdę, w kłamstwie. W nierealnej, nieprawdziwej rzeczywistości. Oderwani od tego realnego świata, w którym funkcjonujemy. I często też w oderwaniu od siebie, od swoich prawdziwych odczuć, od swoich emocji. I pewnie od sygnału z ciała także.