Teraz, wracając do Mariusza, czyli też wracając do tego, od czego zaczęłam ten odcinek – jak odróżnić Mariusza od Alberta, kiedy cierpi po Twoim odejściu, kiedy cierpi po odejściu Róży? Co powie Mariusz, a co powie Albert? Sposób, w jaki ktoś reaguje po naszym odejściu, jest najlepszym wskaźnikiem. Czy jego cierpienie wynikało z rzeczywistej więzi i refleksji nad relacją, czy może z uzależnienia od funkcji, jaką pełniliśmy, czyli uzależnienia od stabilizatora. I Mariusz powie: „ja cierpię”. Cierpienie jako reakcja egoistyczna, egocentryczna i taka funkcjonalna. I to jego cierpienie koncentruje się na jego własnym dyskomforcie: na pustce, na lęku, na frustracji, na potrzebie kontroli nad stabilizatorem. Może przyjmować formy: „nie mogę bez Ciebie żyć”, „czuję się zagubiony”, „dlaczego mnie zostawiłaś?”. W tym przypadku kogoś boli brak stabilizatora, a nie strata osoby jako partnerki, jako podmiotu. To jest wtedy takie bardziej przedmiotowe. Jest to często reakcja osób, które nie przepracowały własnych emocji, nie potrafią przepracować własnych emocji, nie potrafią się regulować samodzielnie. Może mają lękowy lub unikający styl przywiązania.

Natomiast Albert powiedziałby: „straciłem wyjątkową osobę”. Jego cierpienie będzie powiązane ze świadomą refleksją nad relacją. Albert powie: „rozumiem, dlaczego odeszłaś, na Twoim miejscu też bym zostawił sam siebie po tym, jak Cię potraktowałem, po tym, jak się zachowywałem, rozumiem i akceptuję to, że odeszłaś, ale oczywiście chciałbym, żebyś wróciła”. Tutaj cierpienie jest związane z docenieniem wartości relacji z Różą i tego, co Róża wnosiła w jego życie. Słowa i zachowania Alberta wskazują, że „zrozumiałem, że obecność Róży była nie tylko wygodna, ale naprawdę cenna – będzie mi jej brakować w sensie emocjonalnym, partnerskim”. I widzi Różę jako odrębny podmiot, a nie wyłącznie źródło własnego komfortu. Osoba w tym stylu przeżywa stratę, ale nie staje się toksycznie zależna. Może zaakceptować decyzję, nawet jeśli to boli.

Więc jeśli na przykład masz aktualnie do czynienia z kimś, kto cierpi po Twoim odpuszczeniu sobie relacji z nim, to przyjrzyj się temu, czy jego słowa wiążą się głównie z narzekaniem, wywieraniem na Ciebie presji, żalem i poczuciem jego krzywdy, czy może jest to uznanie Twojej wartości, wartości Waszej relacji, refleksja nad tym, co utracił. I to jest wtedy taka dojrzała i partnerska reakcja.

Czasami może być też tak, że ktoś mówi „cierpię”, a tak naprawdę oznacza to też „nudzę się”. Czyli mówimy w tym przypadku nie tylko o roli stabilizatora, ale też takiego stymulatora. „Nudzę się, bo nie mam się z kim pokłócić, bo nie ma dramatów, bo nie ma huśtawek emocji, spadek intensywności, brak bodźców, zanik napięcia, do którego byłem przyzwyczajony”. Oczywiście będzie to stan bardzo bliski nudzie, pustce, irytacji, ale oczywiście będzie też nazwany cierpieniem. I kolejne „oczywiście” – to cierpienie jest prawdziwe. Dlatego przypomnę tutaj raz jeszcze, że to, że ktoś cierpi po Twoim odejściu, nie oznacza, że Cię kocha. Poza tym ten człowiek może nie ma języka, słów wystarczających do opisu nudy emocjonalnej i właśnie dlatego mówi, że cierpi. Nuda po czyimś odejściu nie wzbudziłaby społecznie raczej żadnych pozytywnych emocji wobec tego znudzonego. Natomiast cierpienie oczywiście wzbudza współczucie i też chęć dawania wsparcia temu cierpiącemu. No i łatwiej wzbudzić czyjeś poczucie winy, mówiąc, że cierpię.

Może być tak, że w takim przypadku tak naprawdę mamy do czynienia z głodem dopaminowym, potrzebą intensywnych emocji wynikających z konfliktów, dramatów, naprawiania, uzależnienie od huśtawek emocjonalnych. I wtedy można powiedzieć, że druga osoba nie była partnerem, tylko źródłem pobudzenia i być może regulacji. Natomiast jej odejście powoduje zjazd, który subiektywnie bywa przeżywany jako cierpienie.

Jak to odróżnić od rzeczywistego poczucia straty? Warto się przyjrzeć, czy ten odrzucony mówi o sobie samym, czy o Tobie, że Ciebie utracił. Czy tęskni za konkretnymi Twoimi cechami, za Waszą relacją, za tym, co robiliście razem, za Waszymi planami, za drogą, w której byliście razem, czy za tym, jak się czuł lub jak się nie czuł? Czy po odejściu pojawia się może jakaś refleksja, zmiana, czy raczej impulsywne próby odzyskania kontaktu, prowokacje, dramatyzowanie? Jeśli dominuje chaos, presja, brak refleksji, to zwykle nie jest to żałoba po relacji, tylko reakcja na deprywację bodźców. Język potoczny natomiast miesza cierpienie, lęk, nudę, frustrację i pustkę. I naprawdę, jak ktoś mówi, że cierpi, to my musimy się ze świadomością i empatią tak naprawdę przyjrzeć, na czym to cierpienie polega. Jeżeli chcemy pomóc temu człowiekowi – teraz nie mówię o sytuacji, kiedy żeśmy sobie odpuścili jakąś toksyczną relację – to jednak z empatią musimy podejść do osoby cierpiącej, żeby w ogóle wiedzieć w jakim kierunku tutaj próbować trafiać, interweniować, szukać tej pomocy, działać. Bo „cierpię” może oznaczać miliony rzeczy.